بهترین‏ها را انفاق كنیم

رسیدن به مقام نیكوكاران واقعى، شرایط زیادى دارد كه یكى از آنها انفاق كردن از اموالى است كه مورد علاقه انسان است، زیرا عشق و علاقه واقعى به خدا و احترام به اصول انسانیت و اخلاق، آن گاه روشن می‌شود كه انسان بر سر دو راهى قرار گیرد، در یك طرف مال و ثروت یا مقام و منصبى قرار داشته باشد كه مورد علاقه شدید او است و در طرف مقابل خدا و حقیقت و عواطف انسانی و نیكوكارى، اگر از اولى به‌خاطر دومى صرف نظر كرد معلوم می‌شود كه در عشق و علاقه خود صادق است، و اگر تنها در این راه از موضوعات جزئى حاضر بود صرف نظر كند، معلوم می‌شود عشق و علاقه معنوى او نیز به همان پایه است و این مقیاسى است براى سنجش ایمان و شخصیت.لَن تَنَالُواْ الْبرَ حَتَى تُنفقُواْ ممَا تُحبُونَ وَمَا تُنفقُواْ من شَیْءٍ فَإنَ اللهَ به عَلیمٌ (آل عمران 92)هرگز به نیكوكارى نخواهید رسید تا از آنچه دوست دارید انفاق كنید و از هر چه انفاق كنید قطعا خدا بدان داناست.

نمونه‏ هایى از انفاق مومنان‏

1ـ ابوطلحه انصارى، بیشترین درختان خرما را در مدینه داشت و باغ او محبوب ‏ترین اموالش بود. این باغ كه روبه‌روى مسجد پیامبر (ص) واقع شده بود، آب زلالى داشت. این باغ زیبا و عالى، درآمد كلانى داشت كه مردم از آن سخن می‌گفتند. وقتى آیه نازل شد كه «لَنْ تَنالُوا الْبرَ حَتَى ...» او خدمت پیامبر رسید و عرض كرد: محبوب‏ ترین چیزها نزد من این باغ است، مى‏ خواهم آن را در راه خدا انفاق كنم. پیامبر (ص) فرمود: تجارت خوبى است، آفرین بر تو، ولى پیشنهاد من آن است كه این باغ را به فقراى فامیل و بستگان خویش دهى. او قبول كرد و باغ را بین آنان تقسیم نمود. (تفسیر كبیر، ج 2، ص 81)2ـ مهمانى بر ابوذر وارد شد، ابوذر گفت: چون من گرفتارى دارم، شما خودتان یكى از شتران مرا نحر و غذا تهیه كنید. آنها شتر لاغرى را انتخاب كردند. ابوذر ناراحت شد و پرسید: چرا شتر فربه و چاق را نیاوردید؟ گفتند: آن را براى نیاز آینده تو گذاشتیم. ابوذر فرمود: روز نیاز من، روز قبر من است. (مجمع البیان، ج 2، ص 474) 3ـ وقتى فاطمه زهرا علیها السلام را در شب عروسى به خانه شوهر می‌بردند، فقیرى از حضرت پیراهن كهنه‏اى خواست. فاطمه زهرا علیها السلام به یاد این آیه «لَنْ تَنالُوا الْبرَ ...» همان پیراهن نوى عروسیش را انفاق كرد.4ـ عبد الله بن جعفر، غلام سیاهى را دید كه در باغى كارگرى می‌كند، به وقت غذا سگى وارد باغ شد و در برابر غلام نشست. غلام لقمه‏اى به او داد، باز سگ با نگاه خود تقاضاى غذا كرد، غلام غذاى خود را لقمه لقمه به او داد تا تمام شد. از او پرسید: خودت چه می‌خورى؟ گفت: من امروز سهمى ندارم. پرسید: چرا این كار را كردى؟ گفت: این سگ از راه دور آمده و گرسنه بود. عبدا... از فتوت این غلام تعجب كرد. آن باغ و غلام را خرید، غلام را آزاد كرد و باغ را به او بخشید. (تفسیر المنار، ج 3، ص 376 به نقل از احیاء العلوم)5ـ زبیده همسر هارون الرشید قرآنى بسیار گران ‏قیمت داشت كه آن را با زر و زیور و جواهرات تزیین كرده بود و علاقه فراوانى به آن داشت، یك روز هنگامى كه از همان قرآن تلاوت مى‏كرد به آیه لَنْ تَنالُوا الْبرَ حَتَى تُنْفقُوا ممَا تُحبُونَ رسید، با خواندن آیه در فكر فرو رفت و با خود گفت هیچ چیز مثل این قرآن نزد من محبوب نیست و باید آن را در راه خدا انفاق كنم، كسى را به دنبال جواهرفروشان فرستاد و تزیینات و جواهرات آن را فروخت و بهاى آن را در بیابان هاى حجاز براى تهیه آب مورد نیاز بادیه ‏نشینان مصرف كرد كه می‌گویند: امروز هم بقایاى آن چاه‌ها وجود دارد و به نام او نامیده می‌شود.در احادیث ذیل این آیه مى‏خوانیم كه راه رسیدن به بر، كمك به والدین است قبل از درخواست آنان، گرچه بى‏نیاز باشند. (كافى، ج 2، ص 157)امام صادق (ع) به مفضل بن عمر فرمود: از پدرم شنیدم كه می‌فرمود: كسى كه سال بر او بگذرد و از مال خود، كم یا زیاد به ما نرساند، خداوند روز قیامت به او نظر نمى‏ كند، مگر آنكه او را ببخشد. اى مفضل! این تكلیفى است كه خداوند آن را بر شیعیان لازم كرده آن گاه كه در كتاب خود مى‏فرماید: «لَنْ تَنالُوا الْبرَ ...» پس ما بر و تقوى و راه هدایت هستیم (تفسیر عیاشى، ج 1، ص 182).

بحث لغوی

كلمه‏ «الْبرَ» به خیر و بركت گسترده، و زمینى كه براى كشت و زراعت و یا سكونت مهیاست، گفته مى‏‌شود. همچنین به گندم كه غذاى عموم انسان‏‌ها و انواع حیوانات است، «بر» گفته می‌شود.با توجه به اشتقاق لغوى «بر» كه به معناى توسعه در خیر است در قرآن، ایمان و عمل صالح و جهاد و نماز و وفاى به عهد، از نمونه‏هاى بر معرفى شده‏اند. («لَیْسَ الْبرَ أَن تُوَلُواْ وُجُوهَكُمْ قبَلَ الْمَشْرق وَالْمَغْرب وَلَكنَ الْبرَ مَنْ آمَنَ بالله وَالْیَوْم الآخر وَالْمَلآئكَه وَالْكتَاب وَالنَبیینَ وَآتَى الْمَالَ عَلَى حُبه ذَوی الْقُرْبَى وَالْیَتَامَى وَالْمَسَاكینَ وَابْنَ السَبیل وَالسَآئلینَ وَفی الرقَاب وَأَقَامَ الصَلاهَ وَآتَى الزَكَاهَ وَالْمُوفُونَ بعَهْدهمْ إذَا عَاهَدُواْ وَالصَابرینَ فی الْبَأْسَاء والضَرَاء وَحینَ الْبَأْس أُولَئكَ الَذینَ صَدَقُوا وَأُولَئكَ هُمُ الْمُتَقُونَ » بقره، 177) همگان توصیه شده‏اند كه در انجام «بر» همدیگر را یارى كنند. «تَعاوَنُوا عَلَى الْبر» (مائده، 2) و در این آیه نیز می‌فرماید كه شما هرگز به این گوهر گرانبها نمى ‏رسید، مگر آنكه از آنچه دلپسند شماست و آن را دوست می‌دارید، انفاق كنید.

ارسال دیدگاه شما

روزنامه در یک نگاه
ویژه نامه