10 هزار دانشجوی ایرانی در آمریکا

مهاجرت نخبگان علاوه بر اینکه فرصتی برای هر چه سریع‌تر رسیدن آنها به مسیر نخبگی است، ممکن است تبعاتی هم داشته باشد؛ چرا که برخی نخبگان پس از مهاجرت فکر برگشت به کشور را ندارند. این در حالی است که بررسی وضعیت نخبگان بر اساس سند راهبردی کشور در امور نخبگان از مطالبات مقام معظم رهبری است. در تعریف فرار مغزها آمده است که فرار مغزها به مهاجرت متخصصان و نخبگان علمی از ایران گفته می‌‌شود که یکی معضلات اجتماعی، اقتصادی و آموزشی این کشور است. بنا بر آمار مجلس شورای اسلامی در سال ۱۳۸۹، ۶۰ هزار نفر از ایرانیانی که در این سال مهاجرت کرده‌ اند در زمره مهاجران نخبه دسته ‌بندی می‌‌شوند. این افراد غالبا دارای مقام‌هایی در المپیادهای علمی بوده و یا جزو نفرات برتر کنکور و یا دانشگاه‌‌ها می‌‌باشند. بنابراین ساماندهی فرایند ادامه تحصیل نخبگان در خارج از کشور از جمله مسائلی است که ایران به آن توجه ویژه دارد، تا جایی که حفظ ارتباط مستمر با درون کشور از الزامات سند راهبردی کشور در امور نخبگان است. از این رو بنیاد ملی نخبگان، گزارشی با استناد به تحلیل‌های آماری از خروج استعدادهای برتر کشور ارائه کرده است. در این گزارش که برای ارائه به شورای عالی انقلاب فرهنگی گردآوری شده است، آمار خروج و ماندگاری نخبگان کشور در بازه‌های زمانی مشخص دیده می‌شود. آخرین آماری که از سوی بنیاد ملی نخبگان در مورد آمار خروج و ماندگاری نخبگان جمع آوری شده بود، به دو دوره چهار ساله تا سال ۸۶ باز می‌گردد، اما بعد از سال ۸۶ این موضوع همچنان معلق باقی ماند و از آن زمان تاکنون هیچ آمار و اطلاعاتی از سوی بنیاد نخبگان در این زمینه ارائه نشده است. این در حالی است که بی‌توجهی به ماهیت علم، بی‌توجهی به پژوهش، عوامل اقتصادی، عدم شایسته سالاری، انحصارات دولتی، میزان امید به آینده و... از علل اصلی جذب شدن نخبگان ایرانی به مراکز علمی سایر کشورهاست که موجب فرار مغزها می‌شود. بنابراین نیاز است که دولت با تامین زیر ساخت‌ها راه بازگشت نخبگان را به ایران فراهم کند.

2 برابر شدن تعداد دانشجویان بین‌المللی دنیا

بخشی از گزارش بنیاد ملی نخبگان نشان می‌دهد که بین سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۳ تعداد دانشجویان بین‌المللی دنیا بیش از دو برابر افزایش داشته است. در سال ۲۰۱۳ بیش از 1/4 میلیون دانشجو در سراسر جهان برای ادامه تحصیل به خارج از کشور خود رفته اند. نسبت تعداد دانشجویان ایرانی خارج از کشور به دانشجویان داخل کشور 1/1 درصد است که پایین‌تر از میانگین جهانی (8/1 درصد) است. از سوی دیگر، برمبنای گزارش بنیاد ملی نخبگان، ۱۰ درصد از مجموع دانشجویان خارجی در دانشگاه‌های آمریکا از کشورهای خاورمیانه هستند که در این میان عربستان در رتبه اول کشورهای خاورمیانه و در رتبه چهارم کشورهای جهان بعد از چین، هند و کره جنوبی قرار گرفته است. در حالی که ایران در تعداد دانشجویان مشغول به تحصیل در آمریکا در سال ۲۰۱۴ و ۲۰۱۵ در رتبه یازدهم را دارد. در این رده بندی ایران از بین ۱۵ کشور اول دنیا از نظر تعداد دانشجو در آمریکا طی سال‌های ۲۰۱۵ و ۲۰۱۴، با تعداد ۱۰ هزار و ۱۹۴ نفر بعد از مکزیک، رتبه یازدهم را به خود اختصاص داده و کشورهای چین و هند به ترتیب رتبه‌های اول و دوم را به خود اختصاص داده اند.

نگاهی به سند خروج نخبگان از چرخه خدمت

هرچه جوانان نخبه نسبت به پیشرفت خود در آینده امیدوار باشند، به تبع آن از میزان مهاجرت‌ها کاسته می‌شود. این در حالی است که اگر بعد تهدیدآمیز مهاجرت نخبگان غلبه داشته باشد موجب هدر رفتن سرمایه‌های کشور می‌شود؛ چرا که جوانان آینده سازان این کشور هستند و در صورت خروج از کشور عواقب جبران ناپذیری از خود به جای می‌گذارند. به گزارش مهر، از آنجایی که در سند راهبردی کشور در امور نخبگان از واژه «مهاجرت نخبگان» استفاده نشده و عبارت «خروج» به کار گرفته شده، این موضوع در سه بخش قابل بررسی است.خروج زمانی رخ می‌دهد که نخبه از چرخه خدمت به جامعه و اثرگذاری خارج شود؛ خواه داخل کشور باشد (خروج خاموش) یا خارج از کشور. صاحبان استعدادهای برتر و نخبگان، اغلب با نیت کسب تخصص و بازگشت و خدمت به کشور یا با نیت اقامت در کشور مقصد و کار در آنجا، از کشور خارج می‌شوند. خروج نخبگان از کشور در بردارنده دو وجه متفاوت فرصت آمیز و تهدیدآمیز است.

ارسال دیدگاه شما

روزنامه در یک نگاه
ویژه نامه