تصويب تحريم‌ها آزمون‌دكتراي مبارزه با‌آمريكا

مهدی مطهرنیا*

سناي آمريكا با رأي اكثريت مجلس نمايندگان آمريكا لايحه تمديد ده‌ساله قانون تحريم ايران موسوم به «ایسا»را تصويب كرد و بدين‌ترتيب كنگره آمريكا به ابقاي تحريم‌هاي ايران تا پايان سال 2026 ميلادي رأي داد، بنابراين با توجه به تعداد نمايندگان مجلس نمايندگان آمريكا و اكثريت قاطع سناي آمريكا وتوي داماتو نيز توسط باراك اوباما در ماه‌آخر رياست‌جمهوري در كاخ سفيد امر مشكلي است. بعد از تصويب تحريم 10ساله سناي آمريكا و پذيرش احتمالي اوباما به‌اصطلاح زمان آزمون جامع دكتراي مبارزه با آمريكا توسط ايران فرامي‌رسد. ايالات متحده آمريكا تلاش كرده تا در يك ساختار از پيش تعبيه‌شده ايران را به اين آزمون دكتراي جامع مبارزه با ايالات متحده آمريكا وارد كند و زمينه‌هايي را از جهت آزمايش مقدماتي جهتگيري ايران در صورت كنار گذاشتن برجام فراهم آورد. در ارتباط با فضاي گفتماني حاصل از داماتو، تنش ميان ايران و آمريكا افزايش می‌یابد و زمينه‌هاي جبهه‌بندي‌هاي راديكال در ارتباط با روابط تهران- واشنگتن به‌ويژه در تهران حاصل مي‌آيد. براساس بند 26 برجام دولت آمريكا تعهد داده كه از اعمال مجدد يا بازگرداندن تحريم‌هاي مرتبط با مساله هسته‌اي‌ كه‌ در برجام مشخص شده، خودداري‌ كند. بندهاي اصلي تحريم ايران كه مرتبط با سرمايه‌گذاري در صنعت نفت ايران و نيز فروش‌ فراورده‌هاي نفتي به ايران است، در برجام لحاظ شده و درنتيجه به‌عنوان تحريم مرتبط با مسائل هسته‌اي تا حدود زيادي مي‌توان تحريم صنعت نفت ايران را قطعي دانست. درنتيجه طبق برجام دولت آمريكا نبايد اين تحريم‌ها را مجدد اعمال کند يا بازگرداند. بايد توجه داشت كه براساس متن قانون تحريم ايران اين قانون در 31 دسامبر سال 2016 پايان مي‌يابد و به هيچ چيز مشروط نشده است. درنتيجه تمديد آن به‌معناي وضع قانون جديد خواهد بود، پس ازنظر حقوقي كنگره آمريكا درحال يك نوع قانونگذاري جديد البته درحاشيه قانون قديمي است. از اين جهت مي‌توان ازنظر حقوقي تا حدود زيادي ماجراي اخير را مورد توجه قرارداد. ازسوي ديگر گزاره‌هاي سياسي در اين امتحان وجود دارد، بسياري از موافقان ادامه وضعيت گذشته و دوران پسابرجام تحريم‌ها را بزرگ‌ترين نعمت براي اقتصاد ما مي‌دانستند و اعلام مي‌كردند در هر نماز دعا كنيد كه تحريم‌ها روزبه‌روز عمق بيشتري پيدا كند؛ چرا كه اين تحريم‌ها باعث پيشرفت ما مي‌گردد. تاكيد مقام معظم رهبري براقتصاد مقاومتي بيشتر محصول همين ديدگاه غرب نسبت به ايران تلقي مي‌شود، اما اينكه اين اقتصاد مقاومتي داراي چه شاخص‌ها، ويژگي‌ها و در واقع چه جوهره اجرايي است هنوز بين صاحبنظران مختلف در گزاره‌هاي توصيفي محدود مانده، از اين رو بايد بگوييم كه ورود به اين مرحله براي ايران بسيار سخت است. از سوي ديگر اگر بخواهیم از برجام بر اساس اين مساله خروج نماييم، بالطبع بايد شاهد نوعی تنش ويژه ميان تهران و واشنگتن پس از روي كار آمدن ترامپ با تاكيد بر اين امر باشيم كه اين تهران است كه برجام را از متن به حاشيه رانده و با تفسير ادامه تحريم‌هاي 10 ساله ناشي از مساله تحريم داماتو زمينه‌هاي خروج از برجام را فراهم ساخته است. آنچه در كمپين انتخاباتي ترامپ قبلا گفته شد و نويسنده اين يادداشت هم در گذشته برآن تاكيد داشته، اكنون چهره نشان مي‌دهد. اينكه بگوييم ترامپ گزاره پاره‌كردن برجام را براساس يك منطق انتخاباتي صرف به‌كار برد، اكنون تا حدود زيادي منحرف‌كننده تلقي مي‌شود. مشاوران او و همچنين رئيس سیای منتخب او خروج از برجام را براي آمريكا خطرناك اعلام مي‌كنند و سپس نمایندگان به غايت جمهوريخواه چه در کنگره و چه درسنا قبل از ورود او به كاخ سفيد به عنوان رئيس‌جمهور ايالات متحده آمريكا داماتو را براي ده سال ديگر تمديد مي‌نمايند. اين همان بازي‌ای است كه خواهان جهتگيري راديكال از سوي تهران و استفاده از اين جهتگيري راديكال براي بازگرداندن اجماع بين‌المللي عليه ايران است. در اينجاست كه تهران بايد بسيار هوشمندانه و زيركانه عمل كند، از غليان احساسات جلوگيري نمايد و پرونده‌هسته‌اي را نه به عنوان يك پرونده حزبي و جناحي، بلكه به عنوان يك پرونده ملي نگاه كند. اين قضايا زماني پيش مي‌آيد كه انتخابات رياست‌جمهوري در ايران نيز نزديك است و جناح موسوم به دلواپسان با تصويب اين تحريم‌ها قند در دلش آب ‌مي‌شود و زمينه‌هاي شكست دولت يازدهم را تصوير مي‌نمايد. اين در حالي است كه پرونده‌‌هسته‌اي و تصميم درباره آن نه يك پرونده دولتي و محدود به قوه مجريه كه يك پرونده حكومتي است.

* آينده پژوه سياسي و تحليلگر بين‌الملل

ارسال دیدگاه شما

روزنامه در یک نگاه
ویژه نامه