هنوز سیاست خارجی ایران تغییر نکرده است

قاسم محبعلی

هنوز با وجود این که حرفهای زیادی از توافق زده میشود اما باز هم مواضع مختلفی از سوی هر یک از طرفین مطرحمیشود.

آمریکا همچنان تاکید میکند که ایران باید انتظارات فرابرجامی خود را کنار بگذارد و از این سو نیز ایران عنوان میکند که توپ در زمین آمریکاست و آنها باید تصمیم نهایی را بعد از پاسخ ایران به اروپا بدهند.

در این میان اروپا تاکید میکند که مذاکرات پایان یافته است اما باید توجه داشت که اگر با پاسخ ایران به متن اروپا موافقت نشود، باز هم مذاکرات تداوم دارد و این ریشه در آن دارد که سیاست خارجی ایران هنوز تغییر چندانی پیدا نکرده است.

عدم این انعطاف در حوزه سیاست خارجی مشخصا پیامدهایی دارد که شاید یکی از آنها عدم توافق پیرامون برجامباشد.

سیاست خارجی ایران در کوتاه مدت ضرورت دارد تا اقداماتی انجام دهد تا بتواند در عرصه بینالمللی تحرک لازم را داشته و منافع ملی را کسب کند. در گام نخست ایران باید به سمت نهایی کردن برجام برود.

باید توجه داشت که توافق سایر مشکلات ایران در حوزههای داخلی و خارجی حل و فصل نمی‌‌‌‌کند اما گامی محکم است که ایران را به سمت جادهای هموار سوقمیدهد.

ورود به این مسیر صحیح سبب میشود تا ایران سایر مسائل خود را با کمترین هزینه حل و فصل کند و بیش از این دیگر هزینه به کشور تحمیل نشود.

برجام مشکل گشا نیست اما کاهش دهنده هزینههای تحمیلی در کشور است و مشخصا بدون آن در دو سال آینده باز هم هزینههای بیشتری به کشور تحمیل میشود.

امروز صرفا برقراری روابط با کشورهای همسایه نمی‌‌‌‌تواند راهگشا باشد بلکه باید به سمتی حرکت کنیم که تنشها با کشورهای همسایه نیز به حداقل برسد تا دیگر آمریکا حداقل بهانه منطقهای علیه ایران نداشته باشد و یکی از موانع اصلی توسعه روابط خارجی ایران از میان برداشتهشود.

در کنار این مساله توافق با آژانس بین المللی انرژی اتمی اصلی اساسی است که میتواند یک بهانه دیگر را از دست غربیها گرفته و فشار کمتری بر ایران تحمیل شود.

زمانی که مساله هستهای حل شود و ایران در منطقه روابطی بدون تنش داشته باشد، قطعا بسیاری از فشارها از روی ایران برداشته میشود و سیاست خارجی ایران باید در کوتاه مدت در این مسیر قرار گیرد.

تا زمانی که این دو اتفاق در عمل رخ ندهد، در حوزه های دیگر نیز نمی‌‌‌‌توان موفق بود.

سیاست خارجی ایران امروز یک سیاست خارجی یک طرفه است و همین امر سبب شده تا ایران همواره با معضلاتی در روابط بین الملل مواجه باشد و هیچگاه نفس راحتی نکشد. ایران همواره یا با غرب خوب بوده است یا با جناح شرق و همین امر سبب شده تا کمتر روی آرامش را در عرصه بین الملل به خود ببینیم.

ایران در عرصه صرفا نزدیکی روابط را تجربه میکند و حتی به سمت تشکیل ائتلاف نیز نمی‌‌‌‌رود و این یکی دیگر از لطماتی است که سیاست خارجی ایران متحمل میشود و در عمل هیچ منفعتی از شرق و غرب نصیبش نمی‌‌‌‌شود و در انتها تنها در مقابل قدرتهای جهانی میماند و این یک تجربه تلخ تاریخی است که در 200 سال گذشته بارها آن را تجربه کرده ایم اما هنوز از آن درس نگرفته ایم و باز هم تنها مانده ایم.

قدرتها صرفا برای رفع نیاز مقطعی خود به سمت ایران میآیند و ما هنوز نتوانستهایم این رویه را تغییر دهیم.

امروز ایران غافل از این که ایران و روسیه در حوزه ژئوپولتیک و انرژی دو رقیب جدی هستند، گامهایی ‌‌بر میدارد که به نظر میرسد در خلل آن به تمامی جوانب توجه نشده است و باز هم میتواند برای ایران خطرآفرین باشد.

چین نیز از این مساله مستثنی نیست و مشخصا چین تا زمانی در کنار ایران خواهد بود که ایران برای این کشور منافع اقتصادی داشته باشد و مشخصا زمانی که بازارهای بهتری پیدا کند، بیشتر به سمت آنها سوق پیدا میکند و شاید حتی همگام با آنها علیه ایران نیز رای دهد. به همین علت است که باید گامها در عرصه سیاست خارجی هوشمندانه تر برداشته شود تا باز هم غافلگیر نشویم.

*مدیرکل پیشین خاورمیانه 

وزارت خارجه

ارسال دیدگاه شما

روزنامه در یک نگاه
ویژه نامه