گزارش «آرمان امروز» از نشست COP27

تغییرات اقلیمی را کسی جدی نمی گیرد

آرمان امروز - حميد رضا خالدي: درحالي که سرپرست مرکز ملي هوا و تغيير اقليم اعلام کرده که  ايران جزو 9 کشوري است که بيشترين آسيب ناشي از تغييرات اقليم را دارد، نمايندگان کشورهاي حاضر در نشست آب و هوايي سازمان ملل موسوم به  COP27   بر سر تشکيل صندوق «زيان و خسارت» توافقکردند.

کشورهاي حاضر در نشست COP27  توانستند به يک توافق نهايي دست پيدا کنند که بر اساس آن تشکيل صندوقي براي کمک به کشورهاي فقير آسيب ديده از بلاياي اقليمي تصويب شد، هرچند تلاشها براي مقابله با انتشار گازهاي گلخانه اي که عامل وقوع اين بلاياست نتيجه بخش نبود. پس از طي مذاکرات جدي که در طول شب انجام شد، رياست  COP27  متن نهايي توافق را منتشر کرد و همزمان يک جلسه عمومي  تشکيل شد. در اين جلسه ابتدا به سرعت متن مربوط به ايجاد صندوق «زيان و خسارت» براي کمک به کشورهاي در حال توسعه به منظور مقابله با حوادث اقليمي مانند توفان و سيل تصويب شد. اما بسياري از تصميمات بحث برانگيز در مورد صندوق به سال آينده موکول شد تا يک کميته موقت توصيههايي را به کشورها ارائه کند تا در نشست آب و هوايي  COP28  در نوامبر 2023 اتخاذ کنند. اين توصيهها شامل شناسايي و گسترش منابع تامين مالي شده و به اين پرسش اشاره دارد که کدام کشورها بايد به صندوق جديد کمک کنند. درخواست کشورهاي در حال توسعه براي ايجاد چنين صندوقي در نشست دو هفتهاي مصر موضوع غالب بود و موجب شد مذاکرات از زمان برنامه ريزي شده فراتر رود. اما در اين ميان گازهاي گلخانه اي ، يکي از مهمترين محورهاي  نشست ياد شده بود. آني داسگوپتا، رئيس موسسه منابع جهان مي گويد: «در حاليکه پيشرفت در زمينه جبران زيان و خسارت دلگرم کننده بود، نااميدکننده است که اين تصميم بيشتر تحت تاثير پيمان گلاسکو در مورد محدود کردن انتشار گازهاي گلخانهاي بوده نه برداشتن گامهاي جديد.» به گزارش ژاپن تودي، در توافق جديد در عين حال به حذف تدريجي استفاده از «همه سوخت هاي فسيلي» اشارهاي نشده است. در عوض از کشورها درخواست شد تا گامهايي را در جهت کاهش تدريجي انرژي زغالسنگ و حذف تدريجي يارانههاي سوخت فسيلي ناکارآمد بردارند، همانطور که در نشست  27COP گلاسکو مورد تصويب قرار گرفت.

موضوع سوختهاي فسيلي حلنشده

هر ساله همزمان با افزايش و تداوم آلودگي هوا در شهرهاي بزرگ موضوع وارونگي هوا و درکنار آن توليد گازهاي گلخانه اي به عنوان يکي از الاينده هاي مهم ، به يکي از سوژه هاي پرتکرار رسانه بدل مي شود.  به عبارتي تغيير اقليم و در کنار آن انتشار گازهاي گلخانه اي سالهاست که يکي از دغدغه هاي مهم کشورهاي جهان از جمله ايران است . همين مساله باعث شده تا طبق معمول گروهي از مسولان براي کاهش گازهاي آلاينده و پديده وارونگي هوا وعده هاي خوش آب و رنگي را مطرح کنند و گروهي ديگر به نقد عملکرد دولت هاي پيشين و ساير مسولان بپردازند غلامرضا سبزقباييا، ستاديار محيط زيست و منابع طبيعي دانشگاه صنعتي خاتم الانبياء بهبهان در اين زمينه معتقد است: «با آغاز  انقلاب صنعتي که در سال 1760 ميلادي رخ داد، تغييرات گوناگوني در زندگي انسان ايجاد شد، نياز بشر به  انرژي افزايش پيدا کرد و سوختهاي فسيلي سنگين مثل ذغال سنگ و نفت و سوختهايي مثل گاز طبيعي مورد استفاده قرار گرفتند و در نتيجه گاز دي اکسيد کربن، متان و بخار آب وارد جو زمين شدند. اين گازها در جو باعث افزايش اثر گلخانهاي و در ميان  مدت باعث گرمايش زمين ميشوند. اين اثر گلخانهاي و تغييرات اقليمي از جمله مهمترين مسائل محيط زيستي در جهان به حساب ميآيد و سالانه مطالعات مهمي در اين خصوص انجام ميشود و کنفرانسهايي در مورد آن برگزار ميشوند. در قرن گذشته متوسط دماي زمين حدود 0.8 درجه سانتيگراد افزايش داشت. آژانس حفاظت محيط زيست ادعا ميکند که در پايان قرن حاضر دماي کره زمين ميتواند 1.13 تا 6.42 درجه سانتيگراد فزايش پيدا کند که ميتواند باعث رخ دادن اتفاقات بسيار وحشتناک در کره زمين شود.» مهمترين آثار تغيرات آب و هوايي در جهان، شامل تاثير بر مناطق ساحلي و اکوسيستمهاي آبي با توجه به آب شدن يخها است. تغييرات اقليمي باعث تيرهتر شدن اقيانوسها و ذوب شدن يخچالهاي عظيم و بروز فجايع زيست محيطي و در نتيجه تاثير بر وضعيت اقتصادي و اجتماعي کشورها با کاهش توليد ناخالص ميشود.

اين استاد دانشگاه گفت: سوال اساسي اين است که براي مقابله با تغييرات اقليمي چه بايد کرد؟ بايد گازهاي گلخانهاي متان و دي اکسيد کربن کاهش پيدا کند اما متاسفانه دامداريها و توليد محصولات زراعي مثل برنج مقادير زيادي از متان را وارد جو ميکنند. دو راهکار وجود دارد؛ اول اينکه مصرف سوخت فسيلي کاهش پيدا کند و مصرف گوشت را کاهش دهيم. همچنين بايد به کشورهاي آسيب ديده کمک کرد.

ايران در رده هفتم يا دهم؟!

تغييرات اقليمي که منجر به افزايش انواع فاکتورهاي آلاينده مي شود ، از مهمترين دلايل رشد بي سابقه آلودگي در کلانشهرهاي جهان است.از سال 92 که سازمان ملل بحث کنوانسيون تغيير اقليم را مطرح کرد، جمهوري اسلامي نيز با کسب مجوزي از دولت و مجلس شوراي اسلامي به اين کنوانسيون پيوست. با اين وجود ايران هنوز هم جزء 10 کشوري است که بيشترين آمار توليد گاز گلخانه اي  در جهان را دارند. در دخالت داشتن کشورهاي بزرگ در توليد گازهاي گلخانه اي همان بس که سه کشور بزرگ چين، آمريکا و هند، بيش از 80 درصد گازهاي گلخانهاي جهان را توليد ميکنند، در اين ميان برخلاف ادعاي گل عليزاده که ايران را هفتمين توليد کننده مهم گازهاي گلخانه اي خواند، رئيس سازمان محيط زيست کشور جايگاه کشورمان را دهم عنوان مي کند! رئيس سازمان حفاظت محيط زيست با تاييد اين مطلب گفت:  هرچند ايران نقش کمي در اين موضوع دارد ولي به عنوان يکي از کشورهايي هستيم که با توجه به وضعيتي که درباره تغييرات اقليمي، سوختهاي فسيلي، ناوگان حمل و نقل اعم از بين شهري و درون شهري و هم صنايع و معادن و ... داريم، در اين رابطه گازهاي گلخانهاي توليد ميکنيم.  علي سلاجقه درباره گازهاي گلخانهاي و تاب آوري کشور دربرابر تغيير اقليم نيز گفت: «مسئله تاب آوري دستور کار کپهاي متفاوت و نشستهاي متفاوت درباره تغيير اقليم برگزار شد. رئيس سازمان حفاظت محيط زيست  با ذکر اينکه ايران دهمين کشور توليدکننده گاز گلخانهاي در جهان است گفت: هرچند نقش کمي در اين موضوع داريم ولي به عنوان يکي از کشورهايي هستيم که با توجه به وضعيتي که درباره تغييرات اقليمي، سوختهاي فسيلي، ناوگان حمل و نقل اعم از بين شهري و درون شهري و هم صنايع و معادن و ... داريم، در اين رابطه گازهاي گلخانهاي توليد ميکنيم. خوشبختانه با توجه به اقدامات انجام شده مبتني بر قانون هواي پاک که علاوه بر نواقصي که دارد، قانون رو به جلويي است، کارهاي خوبي انجام شده است. در کشور در اين رابطه در کاهش صنايع آلاينده، وسايل حمل و نقل و زيرساختهاي اصلي اقدامات بسيار خوبي در دست اجرا است.»

اما برخلاف نظر رئيس سازمان محيط زيست که تلاش دارد تا چهره مثبتي از اقدامات انجام شده توسط سازمان هاي ذيصلاح ارائه دهد ، بسياري از کارشناسان و حتي چهره هاي پژوهشي و سياسي به  عملکرد سازمان هاي مرتبط  نقدهايي جدي را وارد مي کنند. رييس مرکز پژوهشهاي مجلس يکي از همين منتقدان است که چندي قبل با بيان اينکه ايران هم قرباني تغيير اقليم است و هم در رده بزرگترين منتشرکنندگان گازهاي گلخانهاي قرار دارد، آمار جديدي در مورد جايگاه ايران در توليد گازهاي گلخانه اي را اعلام کرده و تصريح کرد: ايران پس از کشورهاي چين، آمريکا، هند، روسيه و ژاپن در رتبه «ششم» انتشار دياکسيدکربن در جهان قرار دارد و سهمي معادل 2/14 درصد از کل انتشار گازهاي گلخانهاي جهان را به خود اختصاص داده است. اين مويد آن است که شدت انرژي در کشور بالا بوده و عليرغم هدفگذاريهايي نظير سياستهاي اصلاح الگوي مصرف اقدام موثري براي بهينه سازي مصرف انرژي صورت نگرفته است. بابک نگاهداري با بيان اينکه دو برابر سهم جمعيتي گاز گلخانهاي توليد ميکنيم، توضيح داد: «80 درصد از انتشار گازهاي گلخانهاي مربوط به بخش توليد، عرضه و مصرف انرژي در تمامي بخشهاي اقتصادي، خانگي، صنايع، حمل و نقل و نظاير آن است. تغييرات اقليمي اعم از افزايش سطح آب درياها، گرماي بيسابقه، خشکسالي، بلاياي  شديد جوي نظير سيل و شرايط محيطي ناپايدار فزاينده، هرکدام به طريقي کار شرکتهاي نفت و گاز را پرهزينهتر و دشوارتر خواهد کرد.»

بدين ترتيب به نظر مي رسد بايد منتظر نتايج تصميم جديد نشست آب و هوايي سازمان ملل بود تا ببينيم ايا ايران نيز مي تواند از تسهيلات در نظر گرفته شده براي مقابله با گازهاي گلخانه اي و آلودگي هوا بهره مند شود يا خير؟ و از آن مهتر اينکه، حتي در صرت اختصاص چنين کمکي آيا مديران ارشد مربوطه برنامه اي براي استفاده بهينه از اين بودجه خواهند داشت يا...؟

ارسال دیدگاه شما

روزنامه در یک نگاه
ویژه نامه