سیالیت استراتژی

یدالله کریمی پور
استراتژی ملی یعنی تعیین اهداف ملی و طرحریزی کلی برنامه‌‌ها برای دستیابی به آن‌‌ها است. چشمگیرترین ویژگی استراتژی، سیالیت و دگرگونپذیری آن است. بدان معنی که ادعای ثبوت استراتژیهای ملی نه تنها غلط، که مخرب و ناشدنی است. لیدل هارت، استراتژیست بریتانیایی موثر در هر دو جنگ جهانی گفته است، استراتژیهای ثابت و یا کمتر دگرگون پذیر، ستون پنجم دشمن هستند که دولت خودی آن را ساخته و حافظ آن است. شکست در جنگ های بزرگ و بلکه فروپاشی حکومت ها و بلکه از هم پاشیدگی کشورها به دلیل باورهای جزم اندیشانه یا همان دگماتیسم به پابرجایی و بلکه تقدیس اهداف و برنامه های استراتژی های ملی بودهاست.

پایان جنگ ایران و عراق در عرصه بین الملل عینی ترین مثال سیالیت استراتژی ها و حذف اجباری اهداف و برنامه های پیشین بود.

تا کنون کدام عضو جامعه بین الملل، بر بنیاد باورهای خشک و تغییر ناپذیر مدیرانش به اهدافش دست یافته است؟ پافشاری بر هدف، شعار و یا ابزار واحد و تغییر ناپذیر، برای ترساندن کشورها و ملت های همسایه تا هنگامی تاثیر گذار است که خود به عامل وحدت منطقه ای علیه کشور ترساننده نشود. به سخن دیگر چنان چه ایجاد هراس منطقه ای موجبات افزایش تصاعدی توانمندی رقبا و وحدت آن ها شود، این استراتژی کهنه شده و دور ریختنی است.

می بینید که ثبوت و ماندگاری اهداف و ابزار های کره شمالی، این ملت را در گوشه رینگ جهان جا داده است. بر عکس تغییر شرایط و فضاهای منطقه ای و جهانی، موجبات تغییر استراتژی دولت های جنوب خلیج فارس شده است. در نتیجه پایداری تهدیدها و ترساندن ها، این حکومت ها ناگزیر به رها کردن اهداف و شیوه و مناسبات تاریخی خود شده اند. این دولت ها برای حفظ بقا و دستیابی به مصونیت امنیتی، به سوی دشمن تاریخی اعراب سوق داده شده اند. در این روند، استراتژی های پیشین دومینووار رو به فروپاشی بوده و از دل آن ها روش ها، طرح و برنامه ها و حتی سیاست های نوینی زاده می شوند.

جان کلام‌‌ آن که برترین ویژگی استراتژی ملی، پتانسیل تغییر پذیری آن است. بنابراین هر استراتژی با اهداف، ابزارها، شعارها، بازیگران و متحدان ثابت، به مثابه عضوی کهنه، زهوار در رفته و دور ریختی است. این استراتژی ها مانند آپاندیس عفونی باید بریده شوند.

استاد دانشگاه

ارسال دیدگاه شما

روزنامه در یک نگاه
ویژه نامه