دشواری‌های استاد شجریان از منظر حقوقی

حسين احمدي‌نياز*

محمدرضا شجريان، از مفاخر فرهنگي و هنري ايران محسوب مي‌شود و اكثريت مردم شيفته آواز او هستند. ربناي او يار هميشگي اين مردمان شريف در افطار رمضان هر ساله آنان شده است و آواز شجريان مانند اشعار حافظ، همراه هر خانواده ايراني است. استاد شجريان يكي از ستون‌هاي اصلي تمدن موسيقي ايران به حساب مي‌آيد و اين امر بخشي از حقوق هنر ايرانيان تلقي مي‌شود. حقوق هنر در چارچوب حقوق فرهنگي قرار مي‌گيرد كه اين امر در زمره نسل چهارم حقوق بشر طبقه‌بندي مي‌شود. همچنان كه در ماده بيست و هفتم اعلاميه جهاني حقوق بشر آمده است: ۱. هركس حق دارد آزادانه در زندگي فرهنگي اجتماعي شركت كند، از فنون و هنرها متمتع شود و در پيشرفت عملي و فوايد آن سهيم باشد. ۲. هركس حق دارد از حمايت منافع معنوي و مادي آثار علمي، فرهنگي يا هنري خود برخوردار شود. اعلاميه جهاني حقوق بشر به استناد ماده 9 قانون مدني به لحاظ تصويب آن در فرايند قانوني‌شدن در نظام حقوق داخلي ايران، قابليت استناد دارد و دولت ايران ملزم و متعهد به رعايت مفاد است. حقوق فرهنگي جزو لاينفك حقوق طبيعي شهروندان محسوب شده و اين اصول در فصل سوم قانون اساسي به عنوان فصل حقوق ملت و در مقدمه اين قانون، مورد تاييد و تاكيد قرار گرفته است. اساسا هر شهروند، از حق هنر و حق بر هنر برخوردارند. اما مدت زماني است كه  از آواز شجریان خبری نیست. هر زمان در ايران پاي سياست به هنر باز شده، رنج دامنگير هنر شده است. همواره هنر از سياست لطمه خورده است. رئيس‌جمهور از يك سو، به عنوان پاسدار قانون اساسي و مجري اصلي آن، وفق اصول يك‌صد و سيزدهم و يك‌صد و بيست و يكم ملزم و متعهد به پايبندي به سوگندي است كه در برابر كلام‌ا. . . مجيد و ملت ايران ياد كرده است و از ديگر سو، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي به عنصوان متولي اصلي بخش عمده‌اي از حقوق فرهنگي شهروندان و هنرمندان، طبق اصل يك‌صد و سي چهارم داراي تعهد است. احترام گذاشتن به اين خواست ملت و مهياکردن شرايط اجرايي چگونگي محقق شدن آن، از تكاليف رئيس‌جمهور و وزارتخانه تحت مسئوليت دولت ايشان است؛ همچنان‌كه قانون اهداف و وظايف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي مصوب 12 اسفند 1366 و قانون حمايت از حقوق مولفين، مصنفين و هنرمندان نيز بر اين امر تاكيد دارد. از ديگر سو، طبق مقررات منشور حقوق شهروندي و قواعد نسل چهارم حقوق بشر، احترام به علاقه مردم ايران بايد مورد حمايت قانوني قرار گيرد. رئيس‌جمهور براي اجراي كنسرت‌ها، بايد تضمين‌هاي لازم را بدهد. اين امر تكليفي قانوني براي رئيس‌جمهور و در زمره مسئوليت‌هاي او قرار مي‌گيرد. واقعيت مساله اين است كه صداي شجريان به بخشي از خواست مردم بدل گشته است. كرامت انساني شهروندان ايراني در احترام گذاشتن به حقوق فرهنگي آنان است. امري كه جزو تكاليف ذاتي رئيس‌جمهور تلقي مي‌شود. اكنون كه استاد شجريان به وطن بازگشته و در بستر درمان است، همگان نگران او هستند. اين نگراني در نگاه استاد هم ديده مي‌شود. او منتظر رساندن آواز خود به ملت است؛ انگار يك رابطه اتوپيايي بين استاد و ملت وجود دارد و درمان هر دو آواز است. رئيس‌جمهور به عنوان رئيس دولت، ملزم و متعهد به زمينه‌هاي اجرايي این امر است.
* حقوقدان

 

ارسال دیدگاه شما

روزنامه در یک نگاه
ویژه نامه