بایدن اراده‌ای برای احیای برجام ندارد

امير علي ابوالفتح، کارشناس مسائل آمريکا در گفت‌وگو با «آرمان امروز» تاکيد کرد



آرمان امروز | گروه سياسي | با روي کار آمدن دولت جو بايدن در ژانويه 2021 چنين به نظر مي‌رسيد که پرونده برجام به زودي حل‌وفصل خواهد شد و در فاصله تنها چند ماه شاهد احياي توافق 2015 خواهيم بود. به ويژه بعد از اين‌که اکثريت کنگره در اختيار دموکرات‌ها قرار گرفت، چنين به نظر مي‌رسد بيش از هر زمان ديگري جاده براي توافق ميان تهران و واشنگتن فراهم است. اما بر خلاف انتظارات اوليه نه تنها برجام به سرعت احيا نشد، بلکه وضعيت مذاکرات با وجود برگزاري 8 دور نشست در وين ميان ايران و کشورهاي 1+4 بيش ازپيش پيچيده شده است.
اکنون برجام در فضايي برزخ‌گونه گرفتار شده و بسياري از ناظران سياسي به اين باور رسيده‌اند که عملا برجام به خط پايان خود رسيده است. هر چند هيچ يک از طرفين به طور رسمي حاضر نيستند خاتمه يافته بودن برجام را اعلام کنند اما در عمل شاهد فضايي از تعليق در زمينه تداوم گفت‌وگوها و نيز تصميم‌گيري سياسي پيرامون آينده توافق هستيم.  با اين اوصاف، در چند روز گذشته بسته پيشنهادي جوزپ بورل، رئيس سياست خارجي اتحاديه اروپا موجي از اميدها را براي احياي توافق زنده کرده است. دولت‌مردان آمريکايي نيز با استقبال از اين پيشنهاد، تاکيد کرده‌اند که پيش‌نويس بورل را بررسي خواهند کرد. اما اکنون مساله اين است که آيا دولت بايدن که در آستانه برگزاري انتخابات ميان دوره‌اي کنگره قرار دارد، مي‌تواند تا سه ماه آينده بازگشت به توافق را نهايي کند.
در واقع، دولت بايدن، تا 8 نوامبر (17 آبان) وقت دارد که روند بازگشت به برجام را درکنگره‌ با اکثريت دموکرات‌ نهايي کند؛ چرا که اکثريت ناظران سياسي بر اين باور هستند که در انتخابات ميان دوره‌اي ماه نوامبر جمهوري‌خواهان اکثريت کنگره را از دموکرات‌ها پس خواهند گرفت.
همين امر موجب شده که بخشي از ناظران از دشوار شدن احتمالي بازگشت به برجام پس از انتخابات ميان دوره‌اي کنگره سخن به ميان بياورند. با ابن اوصاف، «آرمان امروز»، در راستاي پي‌گيري وضعيت احياي برجام بعد از انتخابات ميان‌دوره‌اي کنگره ديدگاه اميرعلي ابوالفتح، کارشناس مسائل آمريکا را جويا شده است.
احتمالا جمهوري‌خواهان پيروز انتخابات ميان‌ دوره‌اي خواهند بود
اميرعلي ابوالفتح درباره انتخابات ميان دوره‌اي آمريکا با گفتن اينکه «جمهوري‌خواهان آماده گرفتن اکثريت مي‌شوند» اظهار داشت: «فضاي سياسي آمريکا نشان از اين دارد که جمهوري‌خواهان در هر دو انتخابات مجلس سنا و کنگره اکثريت را به‌دست مي‌آورند که مشخصاً در مجلس سنا شانس بيشتري براي تصاحب حداکثري کرسي‌ها دارند.»
در ادامه اين تحليل‌گر مسائل آمريکا در خصوص تاثير نتيجه انتخابات نوامبر بر فضاي هسته‌اي سياست‌خارجي کاخ‌سفيد گفت: «اينکه بعد از انتخابات چه شرايطي بر موضع‌هاي هسته‌اي ايالات‌متحده حاکم خواهد شد، سوالي است که پاسخ مشخصي دارد. مساله اين است، دولت بايدن اصلا قصدي براي بازگشت به برجام ندارد و به‌همين دليل اينکه کدام حزب در مجلس سنا و کنگره سهم بيشتري داشته باشد، در فضاي برجام تاثيري نخواهد داشت. يعني چون بايدن هيچ اراده‌اي براي توافق با ايران ندارد، اينکه نتيجه انتخابات نوامبر با چه نتيجه‌اي همراه خواهد بود، هيچ تفاوتي ندارد.»
او افزود: «اگر دولت بايدن تلاش‌اش را براي احياي برجام به‌کار مي‌گرفت، در صورت پيروزي حزب جمهوري‌خواه مخاطرات زيادي متوجه کاخ‌سفيد مي‌شد. البته اگر حزب رقيب به‌خصوص در انتخابات مجلس سنا به توفيق برسد، شرايط براي مانورهاي سياسي براي رييس‌جمهوري دشواتر مي‌شود. اما بازهم به اين معني نيست که اگر جمهوري‌خواه‌ها پيروز شوند مي‌توانند تحديدهاي بيشتري را عليه ايران اعمال کنند. چون آمريکا ايران را تحت تحريم‌هاي اوليه، ثانويه، شرکا و ... قرار داده است و در بخش‌هاي اقتصادي ايران جايي نمانده است که به ليست تحريم‌هاي آمريکا اضافه شوند. در واقع به‌لحاظ قانون‌گذاري چيزي نمانده است که تحريم نشود.»
اين کارشناس در ادامه اظهار داشت: «انتخابات 2024 انتخابات مهمي است و به‌همين دليل درباره ربط آن انتخابات با انتخابات ميان‌دوره‌اي 2022 مي‌توان گفت جمهوري‌خواهان مي‌توانند با اخذ درصد بالاي راي مي‌توانند به لحاظ ذهني مي‌توانند خودشان را براي خارج کردن دموکرات‌ها  از کاخ سفيد آماده کنند.»
ابوالفتح در پاسخ به اين پرسش که «دولت ايران در اين زماني که تا انتخابات آمريکا مانده است، بايد چه رويکردي را اتخاذ کند» به خبرنگار «آرمان امروز» گفت: «با اين توضيح که ايران احتياج مبرمي به برجام دارد تا بتواند مشکلات عديده اقتصادي‌اش را رفع کند، راه‌هاي محدودي دارد. به‌عنوان مثال اروپا در شرايط عادي مي‌توانست در اين مسير ايران را همراهي کند. اما ظرفيت فعلي اتحاديه اروپا مخصوصاً بعد از تهاجم نظامي روسيه به اوکراين با بحران موجوديت مواجه شد و عملاً امکان تاًثيرگذاري در مناسبات نظام بين‌الملل را به‌کل از دست داده است. حتي مي‌توان گفت، اينکه اروپايي‌ها را در شرايط فعلي به توافق هسته‌اي ربط بدهيم «شوخي» است. در واقع نمي‌تواند روي اروپا، روسيه، چين و حتي آمريکا براي به‌دست‌‌ آمدن تعامل حساب کند. يعني کار به قدري سخت شده است که حتي اگر ايران همه شرط‌هاي ايالات متحده را قبول کند و مشکلي با 12 شرط پمپئو هم نداشته باشد، بازهم آمريکا برگشت به برجام را نمي‌پذيرد.»
وي افزود: «در واقع در فضاي سياسي آمريکا اين مساله حاکم است که نه جمهوري‌خواهان مي‌خواهند برجام توسط دموکرات‌ها احيا شود و همچنين دموکرات‌ها هم سعي‌شان اين است که توافق هسته‌اي توسط جمهوري‌خواهان حاصل شود. با اين توضيح که هر روز که مي‌گذرد، ضديت با ايران و تلاش براي اعمال فشار بيشتر پررنگ‌تر خواهد شد. در نتيجه، مي‌توان گفت همان روزي که دونالد ترامپ برگه خروج کشورش از برجام را امضاء‌ کرد، توافق هسته‌اي براي هميشه به محاق رفت.»
 البته ابوالفتح اين شرايط را نشانه‌اي از پايان برجام نمي‌داند و ادامه مي‌دهد:‌ «سياست‌خارجي ايالات متحده چيزي جز اين نيست که در نظام بين‌الملل خبري با اين موضوع که «برجام منتفي شد» مخابره نخواهد شد. يعني آمريکايي‌ها ترجيح‌شان اين است که توافق هسته‌اي همچنان در اين حالت بلاتکليفي بماند تا بتوانند تهديدها و تحديدهاي‌شان عليه ايران را ادامه بدهند. در واقع بحث برجام زماني تمام شد که باراک اوباما در سال 2016 از کاخ‌سفيد خارج شد.»
اميرعلي ابوالفتح در پايان گفت: «شرح اين شرايط نشان مي‌دهد، همه فعاليت‌هاي برجام  در آينده به نشست‌هايي بي‌نتيجه در وين و دوحه و .. خواهد بود و به‌طور حتم ايران در بازگشت به برجام موفق نخواهد شد که دليل امر هم اين است، بلاتکليفي برجام هيچ آسيبي به منافع ايالات‌متحده نمي‌زند.»

 

ارسال دیدگاه شما

روزنامه در یک نگاه
ویژه نامه