میرقاسم مومنی در گفت و گو با «آرمان امروز»

علی‌اف «زنگزور» را می‌خواهد

آرمان امروز|پورحسين: پس از مدتي آرامش در قفقاز جنوبي، اواخر روز دوشنبه ارتش دولت باکو به قلمروي ارمنستان شليک و از پهپادها و توپخانه استفاده کرد. وزارت دفاع ارمنستان اعلام کرد که در اين حمله چندين نفر در اين کشور کشته و زخمي شدند. وزارت دفاع ارمنستان مدعي شده که زيرساختهاي نظامي و مدني اين کشور در سوتک، واردنيس، گوريس، کاپان، آرتانيش و ايشخاناسار هدف اين حملات قرار گرفتهاند. ايروان همچنين ادعاي دولت باکو را مبني براينکه تيراندازيها ابتدا از سوي ارمنستان آغاز شد را رد کرد و آنها را نادرست دانست. آرارات ميرزويان، وزير امور خارجه ارمنستان نيز به سرگئي لاوروف، وزير امور خارجه روسيه درباره اوضاع در مرز با جمهوري آذربايجان اطلاع داد. بر اساس بيانيه وزارت امور خارجه ارمنستان، ميرزويان سه شنبه به لاوروف درباره اوضاع پيش آمده در مرز با جمهوري آذربايجان اطلاع داد. دولت باکو نيز اعلام کرد که ارتش ارمنستان به سمت مواضع سربازان دولت باکو در مرز شليک کرده و اين درگيري مسلحانه تلفاتي در پي داشته است. همچنين پاشينيان هم در تماس تلفني با ولاديمير پوتين، رئيس جمهوري روسيه درباره اوضاع مرزي بين ارمنستان و جمهوري آذربايجان اطلاعاتي را ارائه کرد. دفتر نخست وزيري ارمنستان در بيانيهاي اعلام کرد پاشينيان جزئيات اقدامات تحريک آميز و تهاجمي نيروهاي مسلح دولت باکو عليه اراضي مستقل ارمنستان را که از نيمه شب آغاز شد و با گلوله باران توپخانه و سلاح گرم کاليبر بزرگ همراه بود، بيان کرد. او اقدامات دولت باکو را غيرقابل قبول دانست و بر اهميت پاسخ کافي جامعه بين المللي تاکيد کرد. پاشينيان همچنين در ساعات اوليه روز گذشته با امانوئل ماکرون، رئيس جمهوري فرانسه و رئيس جمهوري ايران نيز تماس تلفني داشت و درباره حملات توپخانهاي و سلاح سنگين طرف جمهوري آذربايجاني عليه مواضع ارمنستان به وي اطلاعاتي داد. در راستاي بررسي اين تحولات آرمان امروز گفت و گويي با ميرقاسم مومني، تحليلگر ارشد مسائل قفقاز داشته است که در ادامه مي خوانيد.

دورجديد درگيري ها در قفقاز جنوبي به چه علت آغاز شده است؟

 درگيري ها ازدو روز پيش آغاز شده و دولت باکو با به کارگيري پهپادها و توپخانه به سمت سيونيک حمله کرده است اما هر دو دولت، همديگر را به آغاز جنگ متهم مي کنند. ارمنستان روز گذشته به لاچين حمله کرده است اما هيچ يک از طرفين ميزان تلفات را اعلام نمي کنند. ريشه اين درگيري ها برميگردد به جنگ سال 2020 که در آن جنگ دولت باکو با حمايت اسرائيل و ترکيه و با موافقت پشت پرده روسيه توانست 5 شهر را به تصرف خود درآورد و ارمنستان را به عقب براند. در آن مقطع زماني مقرر شده بود که با مذاکره اختلافات حل شود که تا به امروز اين اختلافات با مذاکره حل نشده و عدم حل اختلافات منجر به چنين درگيري هايي مي شود. نبايد فراموش کرد که در سال 2020 اين دولت باکو بود که جنگ را آغاز کرد و در اين ميان بايد توجه داشت که از قره باغ مهم تر براي الهام علي اف، دالان زنگزور است زيرا به هر قيمتي که شده آن ها مي خواهند نخجوان را به خاک مرکزي خود متصل کنند. دولت باکو در يک تنگناي ارتباطي قرار دارد و براي رسيدن به جهان بيرون حتما يا بايد به ايران متکي باشد يا به روسيه و گرجستان. دولت باکو زنگزور را مي خواهد تا راه نفس جديدي براي خود باز کند. دولت باکو نمي خواهد در هيچ زمينه اي به ايران وابسته باشد و به همين علت راه خود را براي لوله کشي براي انتقال انرژي دورتر کرد و خط لوله باکو تفليس را احداث کرد. دولت باکو با توجه به تجربيات اوکراين، نمي خواهد انرژي خود را در گرو روسيه قرار دهد. در اين ميان باکو روابط بهتري با گرجستان دارد که اين روابط نسبتا خوب نيز تحت الشعاع برخي اختلافات مرزي قرار گرفته و اين اختلافات مرزي به مانعي براي توسعه روابط باکو و تفليس بدل شده است. به همين علت امروز باکو چشم به زنگزور دوخته تا راهي مستقل به بيرون براي خود باز کند. امروز زنگزور براي باکو بسيار مهم تر از قره باغ است. دولت باکو صرفا مي خواهد با بهانه پس گرفتن مناطق اشغالي به اهداف اصلي خود برسد. در مرحله قبل باکو موفق به اين نشد که زنگزور را تصاحب کند و به همين علت به ايران پيشنهاد داد که دالان زنگزور از داخل خاک ايران تاسيس شود که قبل از اين که ايران جواب آن ها را بدهد، اسرائيل با آن مخالفت کرد و اين طرح فعلا متوقف شده است. علت مخالفت اسرائيل اين بود که ايران مي تواند از طريق دالان زنگزور تحريم ها را دور بزند.

تحولات بين المللي تا چه ميزان بر تشديد تنش ها در قفقاز جنوبي موثر است؟

مشخصا گرفتار شدن روسيه در اوکراين و اهميت پيدا کردن بيش از پيش انرژي براي اروپا در اين اتفاقات اثرگذار است. تحولات بزرگ در جهان مشخصا سبب مي شود تا ساير بازيگران نيز به دنبال منافع خود باشند. امروز روسيه تصميم خود را گرفته است تا در قره باغ باقي بماند اما اين تصميم را فعلا علني نکرده است زيرا گرفتاري هايي در اوکراين دارد. روسيه اين پروژه را  در آبخازيا نيز عملياتي کرد و توانست اين منطقه را از گرجستان جدا کند. روسيه صرفا به امروز فکر نمي کند بلکه به فکر سال هاي آينده است که شايد مرز زميني داشتن با ايران برايشان يک مزيت باشد و به همين علت قره باغ را رها نخواهند کرد. هم مرزي با روسيه فرصت ها و تهديدهايي دارد که بايد مورد آمايش قرار گيرد. امروز در قره باغ آتش بس کاملا شکننده است و هر اتفاقي مي تواند آتش جنگ را شعله ور کند. مشخصا جنگ در قفقاز جنوبي نه به نفع ارمنستان است و نه به نفع دولت باکو. امروز مردم اين سرزمين ها بيشترين لطمه را مي خورند. باکو تصور مي کر با عقب نشيني ارمنستان از قره باغ مساله حل مي شود اما امروز کنترل اين مناطق در دستان روسيه است و عملا باکو نيز دست آوردي نداشته است. باکو اين توان را ندارد تا در مقابل روسيه بايستد و قره باغ را از کنترل روسيه خارج کند. امروز 4 ميليون ارمني در روسيه زندگي مي کنند که لابي خوبي در اين کشور تشکيل داده اند و همين امر سبب شده تا روسيه و ارمنستان روابط بهتري داشته باشند و باکو در حاشيه قرار مي گيرد. همين امر سبب مي شود تا حضور بلندمدت روسيه در قره باغ به نفع ارمنستان تمام شود. بر همين اساس گفته مي شود که دولت باکو مهره شطرنج ساير قدرت ها بوده و جز 5 شهري که تصرف کرد، عملا دست آورد ديگري نداشته است. مشخصا الهام علي اف از درون در ميان مدت زير فشار قرار مي گيرد و مردم از او پاسخ خواهند خواست. بايد توجه داشت که روسيه نيز مخالف ايجاد دالان زنگزور است زيرا نمي خواهد پاي کشور ديگري در قفقاز جنوبي باز شود و انحصار اين کشور از بين برود. روسيه مخالف احداث دالان زنگزور است و تا زماني که روسيه اجازه ندهد، اين دالان از داخل خاک ارمنستان به سمت نخجوان کشيده نمي شود.

ارسال دیدگاه شما

روزنامه در یک نگاه
ویژه نامه