«آرمان امروز» گزارش می‌دهد:

جای خالی ایران در مناسبات محیط‌زیستی منطقه

احد وظیفه: وزارت‌خارجه می‌تواند نقش مهمی در کاهش مخاطرات محیط‌زیستی داشته باشد

آرمان امروز/مخاطرات محيطزيستي در سالهاي اخير بهدليل «تغييرات اقليمي»، «افزايش دماي زمين»، «افزايش گازهاي گلخانهاي»، «خشکساليهاي طولاني مدت» و .... باعث شده تا همکاري کشورهاي همسايه براي بهبود شرايط و البته جلوگيري از تشديد تخريبها افزايش پيدا کند. دستگاههاي حاکميتي هر کشور بنا بر وظايفي که بر عهده دارند تلاش ميکنند تا چالشهاي محيط زيستي را تا حدودي کم رنگ کند. در ايران اما بهدليل عدم تمرکز بر روي موضوعات محيط زيستي بايد بگوييم که اين حوزه متولي مشخصي ندارد. از يک سو برخي مسئوليتها با معاونت محيط زيست رياست جمهوري است و از سوي ديگر برخي وظايف مانند مديريت منابع آبي به وزارت نيرو واگذار شده است. ناگفته نماند که وزارت نيرو همواره در مورد مديريت منابع آبي و سدسازيهاي بدون برنامه، با انتقادهايي روبهرو است. عدم وجود متولي مشخص در حوزه محيط زيست در دولتها همواره به چشم ميخورد. توجه داشته باشيد که اين تفکيک مسئوليتها ميتواند منابع محيط زيستي ايران را با خطر جدي روبهرو کند زيرا هيچگاه ايران نتواسته در اين حوزه نقش پررنگي را در منطقه ايفا کند و تنها با تاکيد بر طرحهايي مانند «مقابله با تشديد گرد و غبار»، «احياي درياچه اروميه»، «مبارزه با خشکسالي» و ... تلاش ميکند خود را فعال نشان دهد. اين در حالي است که جاي خالي ايران در مناسبات منطقهاي همواره به چشم ميخورد.

روز يکشنبه «وزارت منابع آبي عراق» در بيانيهاي از توافق اين کشور با سوريه بر سر يکپارچه کردن مواضع خود در قبال ترکيه درباره حقآبهها خبر داد. در اين نشست بر لزوم ادامه همکاريهاي مشترک براي رسيدن به توافق و نتايج مطلوب و داشتن مواضع واحد  2کشور در رابطه با حق آبهها در سايه کاهش ميزان آب و تغييرات آب و هوايي تأکيد شد. «مهدي رشيد الحمداني»، وزير منابع آبي عراق و «تمام رعد»، همتاي سوري و همچنين «جاسم عبدالعزيز الفلاحي»، نماينده وزير محيط زيست و «ياسين شريف»، کاردار سفارت بغداد در دمشق، در اين نشست حضور داشتند. 2طرف بر دريافت کامل حق آبه رودخانههاي مشترک «دجله» و «فرات» از ترکيه تأکيد کردند. لازم به ذکر است که دولت ترکيه با ساختن 585 سد جديد در سالهاي اخير و ادامه چنين پروژهايي در جنوب اين کشور به وظيفه خود در قبال کشورهاي عراق و سوريه مبني بر تقسيم آب رودخانههاي دجله و فرات پابيند نبوده است. اين مساله باعث کاهش سطح آب و خشکسالي و بوجود آمدن پديده ريزگردها شده است.

شايد ايران از آب 2 رودخانه دجله و فرات سهمي نداشته باشد ولي خشکسالي و از بين رفتن پوششهاي گياهي و کشاورزي شدت ورود تودههاي گرد و غبار به کشور را افزايش خواهد داد. به همين دليل ايران هم ميتوانست در اين نشست صندلياي را به خودش اختصاص دهد. اين موضوع باعث شد بار ديگر اين پرسش به وجود بيايد که متولي محيط زيست ايران چه نهاد، دستگاه يا وزارتخانهاي است؟

«احد وظيفه»، رئيس مرکز خشکسالي و مديريت بحران سازمان هواشناسي کشور در پاسخ به اين سوال خبرنگار «آرمان امروز» که جلوگيري از سرريز شدن آب در رودخانههاي دجله و فرات که ترکيه مانع آن شده است، چه خطراتي براي محيط زيست ايران دارد، ميگويد: «عدم سرريز شدن آبهاي بالا دستي به روخانههاي دجله و فرات باعث خشکساليهاي گسترده در کشورهاي سوريه و عراق خواهد شد. ترکيه با طرحهاي سدسازي خود مانع از ورود آب به اين رودخانهها شده است. اين موضوع نهتنها باعث تخريب محيط زيست 2 کشور ميشود بلکه در سالهاي اخير ميبينيم تودههاي گرد و خاک که در عراق و سوريه شکل ميگيرد، ايران را با خطر جدي روبهرو کرده است. اين مخاطرات نهتنها وضعيت محيط زيست را با چالش روبهرو ميکند بلکه باعث چالشهاي اقتصادي، کشاورزي، اجتماعي شده است. يکي از جديترين اين آسيبها از بين بردن زندگي در مناطق غربي ايران است که باعث مهاجرت مردم بومي به ساير نقاط کشور شده است. با اين توضيح ميتوانيم بگوييم اگرچه ايران سهمي از آب دجله و فرات ندارد ولي مستقيما با مخاطراتي که در کشورهاي همسايه ايجاد ميشود در ارتباط است و خاکش به چشم مردم ما ميرود.»

او با اشاره به نشست اين هفته وزاري منابع آبي عراق و سوريه در مورد مقابله با آنچه عدم پايبندي ترکيه به توافقات محيط زيستي عنوان شده ادامه ميدهد: «مباحث محيط زيستي به يک کشور و يک منطقه مربوط نميشود بلکه همسايهها بايد با همکاري يکديگر چالشها را برطرف کنند. نشستهاي اينچنين ميتواند نشان دهد که موضوعات محيط زيستي بايد با همکاري برطرف شود و يا حداقل از شدت آن کاسته شود. با توجه به اينکه در ايران وزارت جداگانهاي مسئوليت محيط زيست را بر عهده ندارد ولي سازمان محيط زيست و وزارت نيرو در اين زمينه وظايفي بر عهده دارند. موضوعات مربوط به آب برعهده وزارت نيرو است. بايد از وزارت نيرو و سازمان محيط زيست پرسيد که چرا در اين نشست نمايندهاي از ايران حضور نداشت تا مطالبات ايران در زمينه جلوگيري از تشديد کانونهاي گرد و غبار در منطقه را مطرح کند و در ادامه از ساير کشورها بخواهد که به حقوق طرفها احترام بگذارد. ما بايد در مقابل هرچيزي که به تخريب محيط زيست در منطقه ميانجامد واکنش نشان دهيم.»

رئيس مرکز خشکسالي و مديريت بحران سازمان هواشناسي کشور با تاکيد بر اينکه دستگاه ديپلماسي در زمينه مسائل محيط زيستي ميتواند نقش مهمي را ايفا کند، اضافه ميکند: «وظيفه اصلي وزارت خارجه و آنچه دستگاه ديپلماسي ميناميم ميتواند در زمينه همکاريهاي بينالمللي بسيار تسهيل کننده باشد. باتوجه به اين موضوع بايد بگوييم که براي بهبود وضعيت محيط زيستي، وزارت امور خارجه بايد کانالهاي ارتباطي با کشورهاي همسايه ايجاد کند. چون ميبينيم که وزارت نيرو که متولي اصلي مديرت آب در ايران است نميتواند اين ارتباطها را شکل دهد. اگر نقش وزارت امورخارجه در اين زمينه افزايش پيدا کند ميتوانيم شاهد توافقنامهها و همکاريهاي چند جانبهاي با همسايگان باشيم. اهميت ورود دستگاه ديپلماسي در چنين موضوعاتي احساس مسئوليت ايران را نسبت به مشکلات به وجود آمده محيط زيستي در منطقه را پر رنگتر خواهد کرد. باتوجه به سياستها و اختياراتي که اين وزارتخانه دارد ميتواند روند همکاريهاي منطقهاي در مقابله با تغييرات اقليمي را بهبود ببخشد.»

ارسال دیدگاه شما

روزنامه در یک نگاه
ویژه نامه