حسن هانی زاده در گفت و گو با «آرمان امروز»

خودنمایی روسیه در سوریه

ناتو وفا نکرد؛ تقابل با یونان از مسیر شانگهای

آرمان امروز|رضا پورحسين: تمايل ترکيه به عضويت در پيمان شانگهاي و توافقاتي که با روسيه در حوزه اوکراين داشته است، در روزهاي اخير اما و اگرهاي زيادي را در در خصوص معادلات بين المللي ايجاد کرده است.  در اين ميان مرکز آشتي روسيه در پايگاه حميميم سوريه در بيانيهاي اعلام کرد که در روز 17 سپتامبر نيروي هوايي روسيه حمله هوايي را به پايگاه عناصر جبهه النصره در استان ادلب انجام داد. در اين حمله 45 عضو جبهه النصره از جمله دو فرمانده ميداني اين نيروها کشته شدند. در اين حمله چند انبار مهمات جبهه النصره نيز منهدم شد. سه منطقه در سال 2018 ميلادي به کنترل ارتش سوريه درآمد اما منطقه چهارم که ادلب استاني در شمال غرب سوريه و بخشهاي کمي از استانهاي لاذقيه، حماه و حلب را در بر ميگيرد، هنوز در دست گروههاي تروريستي و مخالفان مسلح دولت سوريه قرار دارد و گفته ميشود کنترل اين منطقه بيشتر در اختيار گروه تروريستي جبهه النصره است. حمله نيروهاي ارتش روسيه در اين مقطع زماني به نيروهايي که وابسته به دولت ترکيه هستند، شائبه هايي در اين خصوص را ايجاد کرده است. در راستاي بررسي اين تحولات آرمان امروز گفت و گويي با حسن هاني زاده، ديپلمات پيشين داشته است که در ادامه مي خوانيد.

آيا ميان روسيه و ترکيه در قبال پرونده هاي اوکراين، پيمان شانگهاي و سوريه معامله اي صورت گرفته است؟

اين احتمال وجود دارد که ترکيه نرمش در رفتار خود با سوريه را به صورت تاکتيکي انتخاب کرده باشد. اگر ديداري ميان اسد و اردوغان شکل گيرد مشخصا سبب مي شود تا تنش ها کاهش يابد و به همين علت تغيير رويکرد ترکيه در قبال سوريه را بيشتر بايد تاکتيکي دانست. مشخصا ترکيه در شرايط خوبي قرار ندارد و تلاش مي کند تا موازنه مثبتي در تمامي عرصه ها ايجاد کند تا از بحران عبور کند. ورود مثبت به جنگ اوکراين، ارتباط گيري با اسرائيل و تمايل به ديدار با بشار اسد نيز در همين راستا است. آن چه در سال هاي قبل وجود داشت، تقابل روسيه و ترکيه در عرصه ميداني سوريه بود و به نظر مي رسد اردوغان به اين توافق رسيده تا اين تقابل ها را با روسيه و از سوي ديگر با غرب کاهش دهد. امروز ترکيه بر همين اساس مي خواهد تا عضوي از پيمان شانگهاي باشد و به نحوي تمامي مسيرها را امتحان مي کند. درگيري هاي يونان و ترکيه علت ديگري است که ترکيه را به سمت پيمان شانگهاي سوق داده است و به نحوي مي خواهد عدم عضويت در اتحاديه اروپا و بدعهدي هاي ناتو را با پيوستن به پيمان شانگهاي جبران کند.

تعامل روسيه و ترکيه در عرصه ميداني سوريه به چه شکلي خواهد بود؟

اواخر تابستان سال 2018، سران روسيه و ترکيه در سوچي روسيه به توافقي دست يافتند که طي آن ترکيه وعده داد بدون خونريزي مخالفان مسلح در ادلب را خارج يا خلع سلاح کند اتفاقي که تا امروز رخ نداده است و مخالفان مسلح در اين منطقه هر از چندگاهي به نيروهاي نظامي سوريه يا پايگاه روسيه در اطراف اين منطقه حمله ميکنند. منطقه کاهش تنش ادلب شامل استان ادلب و بخشهايي از استانهاي حلب، حماه و لاذقيه است و در اين مناطق عناصر تروريستي جبهه النصره و عناصر مسلح وابسته به ترکيه حضور دارند. از سال 2016 ميلادي ارتش ترکيه به بهانه وجود نيروهاي کرد موسوم به نيروهاي دموکراتيک مدافع خلق کرد سوريه در مرزهاي مشترک ترکيه و سوريه به عمق 30 کيلومتري استان ادلب در شمال غرب سوريه پيشروي کرد. از همان زمان يک منطقه مهم در حدفاصل استانهاي حلب و ادلب بهعنوان منطقه تحت نفوذ تروريستهاي تحت حمايت دولت ترکيه در اشغال ارتش ترکيه قرار گرفت که با واکنش مشترک دولت سوريه و نيز ايران و روسيه همراه بود. اشغال بخشي از استان راهبردي ادلب و حضور بيش از 6 هزار تن از نيروهاي جبهه النصره و ارتش آزاد سوريه در اين منطقه حساس از وجود يک طرح براي تجزيه دائم بخش شمال غربي سوريه حکايت دارد. اين موضوع بارها مورد اعتراض دو کشور همپيمان سوريه يعني ايران و روسيه قرار گرفت زيرا دولت سوريه بارها اعلام کرده آماده تضمين امنيت مرزهاي جنوبي ترکيه است اما با توجه به اينکه دولتهاي سابق ترکيه از زمان استقلال سوريه در سال 1946 ميلادي و پس از جداسازي استان اسکندرون از پيکره جمهوري عربي سوريه نسبت به استان ادلب سوريه نيز ادعاي ارضي داشتند لذا دولت رجب طيب اردوغان همچنان در پي جداسازي اين منطقه برآمده است. دولتهاي سوريه در طول 7 دهه گذشته، موضوع جداسازي استان اسکندرون از سوريه را به رسميت نشناخته و اين منطقه را بخشي جدانشدني از پيکره سوريه ميدانند. دولت ترکيه با پيوست دادن استان ادلب به استان اشغالي اسکندرون قصد دارد براي تقابل با طرح احياي جاده استراتژيک ابريشم که شمال و جنوب آسيا را به هم مرتبط ميکند يک مسير زميني را براي دستيابي به شمال آفريقا از طريق سوريه، اردن، اراضي اشغالي و سپس مصر ايجاد کند. اما مخالفت صريح دولتهاي ايران، سوريه و روسيه براي تجزيه ادلب و محقق شدن اهداف اردوغان مانع عملياتي شدن اين طرح شده است. اکنون رجب طيب اردوغان با استفاده از شرايط روسيه و بحران اوکراين تلاش دارد تا به بهانه سرکوب نيروهاي دموکراتيک مدافع خلق کرد سوريه استان ادلب را به استان اسکندرون وصل کند تا طرح خود را عملياتي کند. دولت سوريه قطعا با هرگونه تغييري در جغرافياي طبيعي سوريه مخالفت خواهد کرد زيرا حتي آمريکا که همپيمان ترکيه تلقي ميشود با تجزيه استان ادلب و تغيير نقشه جغرافيايي سوريه مخالف است. دولت ترکيه بدون شک در پشتصحنه هم در مورد کُردهاي سوريه با آمريکا گفتوگو کرده است اما به هر ترتيب واشنگتن سعي ميکند سناريوي مد نظرش را جلو ببرد. بحث نهايي در مورد نفت سوريه است. توجه داشته باشيد که بحران انرژي برآمده از پرونده اوکراين با فرا رسيدن زمستان در حال تشديد شدن است و بر همين اساس آمريکا براي آنکه بازارهاي نفتي جهان را تحت سيطره خود قرار دهد و آن را اشباع کند، به هر ترتيب نياز به فروش نفت از راههاي مختلف دارد. بر همين اساس احتمال دارد احداث پايگاه آمريکا در قامشلي، قاچاق نفت سوريه و تسلط بر چاههاي نفت اين کشور را مجدداً سرعت ببخشد و اين روند تا پايان جنگ اوکراين ادامه داشته باشد.

ارسال دیدگاه شما

روزنامه در یک نگاه
ویژه نامه