انتخاب تاریخ:   /  /   
ارسال سوژه کانال تلگرام اینستاگرام سالنامه آرمان منتشر شد نخستین کنگره بزرگداشت آیت‌الله هاشمی رفسنجانی آرمان ملی شماره 63 آرمان ملی شماره 62 برلیان نت
سیاسی
آخرین خبرها پربیننده‌ترین خبرها
مراقب باشیم بهانه به دست کسی ندهیم
معیارهای قضاوت فراکسیون امید
جلوي دولت پنهان را نمي‌گيرند
جوانگرایی مهم است اما بدون رانت
«آشنا» به فکر بعد از دولت دوازدهم است/ تکلیفی برای حمایت از اشتباهات دولتمردان نداریم
بحران اقتصادي ما با برخورد جزيره اي جواب نمي دهد
واگذاری 100 هزار واحد مسکونی به نیروهای صف/ مدیران سهمی از این واحدها ندارند/ جاسوس اعدام شده بازنشسته بود/ برای لایه‌های بیرونی هم سپر امنیتی داریم
پاسخ دندان شکن به آمریکا تکرار پذیر است
تنش ايران- آمريكا مهار شده است
موسسات غیرمجاز 36 هزار میلیارد تومان به دولت خسارت وارد کردند/ با کسری 51 درصدی بودجه مواجه هستیم
کارهایی شبیه شانتاژ، به حل پرونده نازنین زاغری کمک نمی‌کند/خیلی منتظر اروپا نخواهیم ماند/ نباید از وزارت خارجه توقع دخالت در کار اقتصادی داشت
«علاءالدین» متواری است
سرنگونی پهپاد، قدرت ایران را نشان داد/ کاخ سفید عامل تنش‌های اخیر است/ اسرائیل تمام تلاش خود را برای آغاز درگیری انجام می‌دهد
حضور در انتخابات را ترجيح مي‌دهم
بزرگان جهانگیری را برگرداندند
حقوق مردم در استفاده از ظرفیت‌ها نباید دچار آسیب شود
چالش دیدار بهارستانی‌ها با زنجانی
بازدارندگی همه‌جانبه
توطئه‌های منطقه‌ای ریاض؛ علل و عوامل
ترامپ براي انتخابات به ايران نياز دارد
خط قرمزی برای مبارزه با فساد نداریم
ظریف: مذاکرات درباره پیمان‌های پولی با کشورهای مختلف در حال انجام است
حقوق اعلامی مدیران شهری در سایت شفافیت دقیق نیست/بخشی از دریافتی‌های مدیران فراتر از حقوق و دستمزد ثابت است
شلیک به پهپادها، مانور نظامی برای قدرت‌نمایی است/ سرنگونی پهپاد، بهانه خوبی برای آغاز جنگ نیست/ جنگ با ایران یک فاجعه است
از آقای ولایتی چندین شغله می‌خواهیم کارها را به جوان‌ترها واگذار کند/ میلیاردها تومان هزینه تله کابین بلااستفاده دانشگاه آزاد شده است
چه چیز ترامپ را منصرف کرد؟
حسرت کشورهای منطقه به توان دفاعی و موشکی ایران
آمریکا پایان‌دهنده جنگ نخواهد بود
جنگ نمی ‌شود
غرور نا«آشنا»
تاکید رئیس جمهور بر اصلاح ساختار بودجه بدون تاثیر منفی بر زندگی روزمره مردم
هشدار فیفا برای ورود زنان به ورزشگاه ها / دولت روحانی به قولش عمل نکرد
رئيس‌جمهور‌بعدي از‌دل انتخابات مجلس بیرون می‌آید
گاف مخالفان اصلاحات در بهشت!
ترساندن ايران از‌جنگ؛ راهكارآمريكا براي مذاکره
از دستور کار خارج شدن پالرمو و CFT به معنای بایگانی شدن آن‌ها نیست/ زمان بررسی دولایحه باقی‌مانده به رفتار ترامپ بستگی دارد
تهران را به خویشتن‌داری دعوت می‌کنم/ اینستکس را به زودی اجرایی می‌کنیم/ نمی‌خواهیم بعد از نابودی برجام افسوس بخوریم
دلار به کمترین نرخ ۵ ماه اخیر رسید
ظهره‌وند: بقای برجام در گرو ایجاد توازن از سوی طرف‌های آن است
«روحانی» دست از سکوت بردارد/ مجلس دهم، مجلس اصلاح‌طلبان نیست
پرچم عدالت خواهی و مبارزه با ظلم و فساد را امام برافراشت
آخرین اخبار و واکنش‌ها پس از سرنگونی پهپاد جاسوسی آمریکا
شرایط پیچیده و مشکوکی در منطقه حاکم است/ سعودی‌ها کورکورانه در کنار آمریکایی‌ها قرار دارند
خط حرکتی ما در عرصه‌های علمی، سیاسی و اقتصادی بایستی مقاومت فعال باشد/ ضمن مقاومت باید در خط مقتدرسازی خودمان و نابودی دشمن حداکثر فعالیت را نشان دهیم/ ترامپ عرضه عکس‌العمل در برابر ایران را ندارد
حاج‌ علی‌اکبری: اگر جنگ را شروع کنید تمام کننده آن نخواهید بود/آمریکا از ملت ایران عذرخواهی کند
گزارشی از عقب‌نشینی ترامپ برای انجام اقدام تنش‌زا علیه ایران
اقدام سپاه پاسداران قدرت نظامی کشور را نشان داد/ این آمریکاست که باید تنش‌ها را کم کند/ برنده نهایی ، جمهوری اسلامی ایران است
طرح تحول سلامت قابل مقایسه با مسکن مهر است/ سیاست‌های تورم‌زا راهبردی‌ترین خطای دولت است/ دولت و جلسه سران قوا بنیه اندیشه‌ای تصمیمات را بالا ببرند
رسیدگی به پرونده نجفی هنوز تعیین وقت نشده است/ پرونده قتل شیرمحمدعلی به صورت ویژه رسیدگی می‌شود
بیشتر
کد خبر: 86636 | تاریخ : ۱۳۹۷/۱۰/۱۷ - 11:21
روایت‌های ایدئولوژیک با گذشت زمان تَرک برمی‌دارند
صادق زیباکلام :

روایت‌های ایدئولوژیک با گذشت زمان تَرک برمی‌دارند

زیباکلام معتقد است که روایت‌های ایدئولوژیک همواره مورد چالش واقع می‌شوند، زیرا بنا بر ضرورت یک روایت سیاه و سفید هستند، حاوی یک ضرورت حق و باطل هستند و در ذیل آن پدیده‌ها در دو پارادایم حق و باطل و نور و ظلمت قرار می‌گیرند و این نگاه شوربختانه در بسیاری از دستگاه‌ها و رویکردهای سیاسی ما نسبت به مسائل مختلف دخیل است.

آرمان- به گزارش آرمان به نقل از ایلنا، مفهومی به نام Deconstruction یا واسازی توسط ژاک دریدا فیلسوف فرانسوی، به معنای تمایل عمومی در به چالش کشیدن خوانش رسمی از مسائل مطرح شد که بر مبنای آن، با گذشت زمان در بنیان‌های عقیدتی و نظری مردم، نسبت به خوانش‌های مرسوم گذشته نوعی رویگردانی یا دست‌کم تشکیک، دیده می‌شود. بر همین اساس در زمان‌های متفاوت، نگاه مردم یک سرزمین، به یک پدیده واحد یکسان نخواهد بود. چالش گالیله با کلیسا و یا ستیز مارتین لوتر با روحانیون سنتی نمونه‌هایی از این «واسازی» بودند. پس از جنگ جهانی دوم، مردم برای نخستین بار صدای امپراتور هیروهیتو را از رادیو شنیدند و باور یک هزاره‌ای مبنی بر «خدا بودن» امپراتور سرزمین آفتاب تابان فروریخت. در ایران نیز با الگوی غلیظ لطیفه‌محور، چند سالی‌ست که مسائل مختلف به چالش کشیده می‌شود. پدیده «واسازی» در تمامی کشورهای مختلف به انحاء گوناگون بروز می‌یابد اما با «صادق زیباکلام» استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران در رابطه با بروز این پدیده در ایران گفت‌وگو کرده‌ایم.

چه اتفاقی افتاده که هر سال سوژه‌هایی برای به چالش کشیدن روایت‌ها و قرائت‌های رسمی از مسائل مختلف در کشور ایجاد می‌شود؟

علت این پدیده بسیار ساده است. در کشور ما، رویکردهای ایدئولوژیکی بر همه چیز غلبه دارند. در فضای سیاسی کشور ما بسیاری از نهادها و چهره‌های سیاسی، نسبت به مسائل مختلف دیدگاه‌های خاص ایدئولوژیکی خود را نسبت به مسائل تعمیم می‌دهند و به همین جهت، خوانش رسمی از پدیده‌ها، اتفاقات و مسائل شکل می‌گیرد و تمام جنبه‌های اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی زندگی ما را دربرمی‌گیرد. برخی از این روایت‌ها درست هستند و مردم هم کاری با این روایات ندارند اما نکته اینجاست که همه این روایات و خوانش‌ها صحیح نیستند! به همین دلیل، همیشه بخشی از این پدیده‌ها به‌طور کامل تشریح نمی‌شود و سپس به همین جهت با روحیه عمومی همخوانی نخواهد داشت و مردم نیز آن را به چالش می‌کشند.

مثال‌هایی برای ملموس‌تر شدن این گزاره، وجود دارد؟ آیا تمامی خوانش‌های رسمی از مسائل در سراسر جهان، به مرور زمان با چالش مواجه خواهد شد؟

ببینید یکی از این قرائت‌های رسمی، قرائت از جنگ است که همواره یک رویکرد یکسویه نسبت به این پدیده در کشورهای درگیر وجود دارد. و یک مسئله‌ای را عنوان می‌کنند و ما در کشاکش‌های پس از آن متوجه می‌شویم که گذشته، آن‌گونه که ما فکر می‌کردیم، نبود.

روایت‌های ایدئولوژیک همواره مورد چالش واقع می‌شوند، زیرا بنا بر ضرورت روایت‌های سیاه و سفید هستند، حاوی یک ضرورت حق و باطل هستند و در ذیل آن پدیده‌ها در دو پارادایم حق و باطل و نور و ظلمت قرار می‌گیرند و این نگاه شوربختانه در بسیاری از دستگاه‌ها و رویکردهای سیاسی ما نسبت به مسائل مختلف دخیل است. البته که این طرز نگاه، به‌هیچ وجه واقع‌بینانه نیست و به مرور زمان واقعیت‌ها آشکارتر خواهند و پرده‌ها از مقابل واقعیت برمی‌افتند. این مسئله باعث می‌شود که بسیاری از تفکرات رسمی جاری در کشور، به چالش کشیده شود؛ مردم، روشنفکران، نخبگان، دانشگاهیان و حوزویان هم می‌توانند چیزی غیر از این روایات را عرضه کنند. بالاخره حاکمیت روایت خودش را از جنبش مشروطه، ملی شدن صنعت نفت، قیام 15 خرداد، جنگ تحمیلی و مسائل دیگر دارد و این روایت‌ها بخش‌های درست و غلط را با هم دارد و بالاخره ممکن است تاکید بر روی یک خوانش یکسویه، بعدتر باعث ایجاد فشارهای اجتماعی شود. روایت‌های ایدئولوژیک، چون کامل نیستند و با اشکالاتی همراه هستند، با مرور زمان به مشکل می‌خورند. اینکه می‌بینیم قرائت‌های دیگری در رقابت با قرائت‌های رسمی به وجود می‌آید به دلیل ناقص بودن خوانش‌های رسمی از مسائل است.

یعنی مابه‌ازای خارجی در چنین چالش‌های وجود ندارد؟

شما این وضعیت را در هند، چین، ژاپن، انگلستان، فرانسه و کشورهای اسکاندیناوی نمی‌بینید. زیرا در این کشورها، علاوه بر عدم تاکید از سوی دولت‌ها برای تبلیغ قرائت رسمی از مسائل، رسانه‌های آزاد و مستقل نیز وجود دارند که رویکردهای مورد نظر خودشان را در امور رسانه‌ای به پیش می‌برند.

اولین و ساده‌ترین نوع به چالش کشیدن روایت‌های پیشین، در فرآیند انتخابات است که همان رویکرد «نفی پیشینیان» است. آیا بروز وجه رادیکال این رویکرد، باعث از دست رفتن سرمایه‌های اجتماعی نمی‌شود؟

چرا در انتخابات این اتفاق می‌افتد؟ زیرا در انتخابات یک فضای آزاد به وجود می‌آید و دولت‌ها مجبورند که عقب‌نشینی‌هایی بکنند و بنابر ضرورت مجبورند هزینه‌های ایجاد آزادی‌های سیاسی را به قیمت جلب مشارکت عمومی بپردازند! در این فضای باز هست که که روایت‌های رسمی تَرک برمی‌دارد و نظرات متفاوت‌تری هم بروز می‌یابد. به‌طور مثال، یک روایت رسمی از مسائل هسته‌ای وجود داشت و همه ما فکر می‌کردیم که آقای دکتر جلیلی مذاکرات هسته‌ای را به خوبی به پیش می‌برد ولی زمانی که به فضای باز انتخابات رسیدیم، دیدیم که افرادی مثل آقای ولایتی، سنگین‌ترین چالش‌ها را برای این رویکرد ایجاد کردند و مردم نیز در نقطه مقابل این رویکرد صف‌آرایی کردند. این اتفاقات معمولا در فضای باز سیاسی رخ می‌دهند و هر زمانی که فضا باز باشد (که البته با ایدئولوژی در تضاد است)، مردم از این فرصت استفاده می‌کنند. بگذارید یک مثال دیگر بزنم: اخیرا یک بخشی از یکی از جریانات سیاسی با تولید فیلم‌های به اصطلاح مستندی، سعی در تخریب چهره‌های ملی دارد و مستندهایی علیه آقایان منتظری و هاشمی رفسنجانی و همچنین مهندس بازرگان ساختند و تلاش می‌‌کنند تا وجهه مثبت این افراد را در منظر عمومی مخدوش کنند. این باعث می‌شود که مردم در خوب‌ها و بدهای اعلامی، چه در رابطه با شخصیت‌ها و چه در رابطه با مسائل، تردید کنند. بازهم می‌شود یک مثال دیگر برای تبیین موضوع ذکر کرد. در زلزله‌ای که سال گذشته در کرمانشاه اتفاق افتاد، مردم به‌جای روی آوردن به نهادهای رسمی، به افرادی مانند علی دایی، رخشان بنی‌اعتماد و نرگس کلباسی اعتماد کردند تا کمک‌هایشان را به دست زلزله‌زدگان برسانند. این در حالیست که اگر به سی سال پیش بازگردیم، چنین اتفاقی تقریبا غیرممکن است، که مردم بیایند و تا این میزان به یک استاد دانشگاه که نه حزب دارد و نه تشکیلاتی دارد، اینقدر کمک کنند و نمونه بارز برای اثبات این مدعا، دوران جنگ هست. مردم در آن دوران تمام زندگی‌شان را برای دفاع از میهن و انقلابشان گذاشتند.

آسیب دیدن سرمایه اجتماعی به نفع هیچ‌کس تمام نمی‌شود، پس چرا به جای بسط تعدد روایی، رویکرد حذفی سنگین و غلیظ نسبت به پدیده‌های مختلف، در موج‌های اجتماعی اتخاذ می‌شود؟

ببینید، سرمایه اجتماعی از میان نرفته است بلکه دچار دگردیسی شده ولی پایستگی خود را از دست نداده است. مردم به جای کمیته امداد، هلال احمر و سازمان بهزیستی، به افراد اعتماد می‌کنند! به جای سازمان مدیریت بحران کشور، به علی دایی و رخشان بنی‌اعتماد، اعتماد می‌کنند.

قبل از انقلاب، به علت اعتمادزدایی از نهادهای قانونی برای احقاق حقوق مردم، الگوهایی نظیر «داش آکل» و «قیصر» مطلوبیت عام می‌یابند؛ این رویکرد، باعث تضعیف حاکمیت قانون و نهادهای قانونی نخواهد شد؟ راه بازسازی و نوسازی سرمایه اجتماعی در کشور چیست؟

اتفاقا خیلی از دوستان اصلاح‌طلب هم از من انتقاد کردند که، آقای زیباکلام، راه کمک به مردم باید از نهادهای قانونی بگذرد، نه اینکه افراد بخواهند اقدام خودسرانه کنند و شما نباید جای حکومت را بگیرید بلکه باید یک فرآیند دوسویه در مسیر اعتماد اجتماعی ایجاد کنید و نه اینکه در شرایطی که خود این نهادها با مشکل مواجه هستند، شما هم آب به آسیاب بی‌اعتمادی‌ها بریزید. البته که بخشی از این انتقاد درست است ولی باید نوک پیکان اصلی این انتقاد به سمت مسئولین و نهادها برود که، چه بر سر اعتماد عمومی آوردند. همان اعتماد عمومی که مردم در زمان جنگ، تمام هستی خود را به پای این اعتماد دوسویه ریختند. مشکل از زیباکلام، علی دایی و نرگس کلباسی نیست که مردم به این نهادها اعتماد نمی‌کنند! اتفاقا اینکه اعتماد عمومی از بین نمی‌رود و توسط چهره‌هایی که مردم به آنها اعتماد دارند، مسیر خود را می‌یابد و سلبریتی‌ها دارند بخشی از این خلاء را پر می‌کنند. از قضا، به‌نظر من باید این اعتماد عمومی به سلبریتی‌ها و افراد معتمد عمومی، درسی برای نهادها و مسئولین باشد تا نسبت به نوسازی سرمایه اجتماعی خود اقدام کنند و از خود بپرسند که چرا سلبریتی‌ها می‌توانند سرمایه اجتماعی را به خود جلب کنند و نهادهای مختلف سرمایه اجتماعی پیشین خود را از دست داده‌اند.

ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسالی، پس از تایید مدیر سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشند منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشند منتشر نخواهد شد.