انتخاب تاریخ:   /  /   
ارسال سوژه کانال تلگرام اینستاگرام سالنامه آرمان منتشر شد نخستین کنگره بزرگداشت آیت‌الله هاشمی رفسنجانی آرمان ملی شماره 63 آرمان ملی شماره 62 برلیان نت
آخرین خبرها پربیننده‌ترین خبرها
سال ۹۸، سال «رونق تولید» نام گرفت
سال جدید، سال مهار تورم، متعادل‌کردن قیمت ارز و دوستی بیشتر با همه همسایگانمان است
چهار تن از مرزبانان ایرانی آزاد شدند
تلاش دولت ، مردم و کارآفرینان بر تولید بیشتر با کمیت بالاتر و کیفیت بهتر باشد
بهمنی: نقدینگی‌ را برای «رونق تولید» هزینه کنیم/ اجازه ندهیم کالای بنجل تولید شود
سهم درآمدهای نفتی به یک سوم منابع عمومی دولت کاهش یافت/ دولت اسناد خزانه را سر موعد، نقد کرد/ اعتبارات عمرانی قانون بودجه را پرداخت کردیم
رییس جمهوری، قانون بودجه سال 98 کل کشور را برای اجرا ابلاغ کرد
حداقل دستمزد 1 میلیون و 516 هزار تومان تعیین شد/ 45 درصد افزایش دریافتی کارگران
«سی‌اف‌تی»، «پالرمو» و دیگر الزامات FATF، ضرری برای منافع ملی ندارد/ صادرات ایران بیش از معافیت‌های آمریکاست/با مکانیزم مالی «ساحت» به دنبال گسترش روابط تجاری با دنیا هستیم
امسال حقوق تمام کارکنان دولت پرداخت شد/ برای کنترل نرخ تورم در سال جدید تلاش می‌کنیم
گفت‌وگوهای آمریکا با کره شمالی چه تفاوتی با مذاکرات برجام دارد؟
اگر بابا زنده بود؛ FATF هرگز معطل نمي‌ماند
مجمع تشخیص و رفع یک سوءتفاهم
بیم و امید‌های سال ۹۸
دولت به فکر حقوق بگیران باشد
قانون بازنشستگي تبعيض‌بردار نيست
دولت در سال۹۷ به فکرحل مشکلات کشور بود
با انسجام ملی از شرایط سخت عبور می‌کنیم / کشورهای دشمن در آرزوی هرج و مرج در داخل هستند
دیدار محرمانه ظریف با مراجع‌قم
من طلبکارم!
دولت نه خسته شده و نه ناامید است/ توانستیم افزایش بی‌رویه قیمت‌ها را مهار کنیم/ دشمن اصلی را از یاد نبرید
هدایتی: موجبات اشتغال هزاران نفر را فراهم کردم/ فقط یک فرزندم بیرون از ایران متولد شده/ شما را به خدا واگذار می‌کنم
امنیت ایران را امنیت خود می‌دانیم/ از سیاست اعتماد سوز کشورهای خودمحور تبعیت نمی‌کنیم/ روابط اقتصادی خود را با تهران تقویت می‌کنیم
صالحی: بتن‌ریزی زیرساخت‌ راکتورهای نیروگاه‌های بوشهر ۲ و ۳ تا تابستان انجام می‌شود
انسجام ملی تنها راه‌حل عبور از مشکلات
آزادی اظهار نظر نمایندگان مجلس و چند نکته
چرخه قدرت و ثروت منشأ فساد در کشور است
افزايش تورم -كاهش‌ارزش پول؛ بن‌بست را بگشاييم
اصولگرايان براي ۱۴۰۰بازهم سراغ رئيسي مي روند
روحاني تنها نمي‌ماند
پایان واردات بنزین
عارف: امیدواریم مجمع تشخیص درباره پالرمو و CFT با رعایت منافع ملی تصمیم گیری کند
ظریف: سفرم به قم به FATF ربطی ندارد
«اینستکس» را به عنوان آغاز تعاملات اروپا می‌پذیریم؛ نه اتمام آن/ اروپایی‌ها از آبروی سیاسی و دیپلماتیک خود صیانت کنند
ضمانت اجرای قرارداد الجزایر ماهیت روابط سیاسی ایران و عراق است/ به لحاظ مبانی نمی‌توانیم چیزی را در این قرارداد تغییر دهیم
بررسی احتمال بازگشت آمریکا به برجام/ ایران تا پایان ریاست‌جمهوری ترامپ به توافق پایبند می‌ماند
اژدهای خطرناکی حقانیت انقلاب و نیازهای واقعی مردم را می‌بلعد/ سازمان‌های کشور با فرسودگی روبه‌رو شده‌اند/ اصلاح ساختار در تمامی حوزه‌ها صورت گیرد
رابطه با همسایگان را روز به روز توسعه خواهیم داد
برقراری کشیک دادسرا‌های نواحی دادسرا در ایام تعطیلات/ قرار‌های بازداشت به موارد ضروری محدود شود/ برخورد جدی با هنجارشکنی‌های سازمان یافته
لزوم کاهش فاصله مردم و مسئولان
تا دیر نشده اصلاح‌طلبان تدبیری بیندیشند
پشت پرده طرح عدم کفایت سیاسی رئیس‌جمهور
احمدآقا بينش بالا و متانت كم نظيري داشت
بیانیه خبرگان رهبری نظر تک‌تک اعضا نیست
روحاني از اصلاح‌طلبان دورتر نشود
مقایسه سفر ترامپ و روحانی به عراق/ سال‌ها حضور در عراق نتوانسته روابط واشنگتن و بغداد را در مسیر مطلوب قرار دهد
در تمام نظرسنجی‌ها بالای ٨٠ درصد مردم از امنیت کشور رضایت داشتند/ ذات عبور از مرزهای غیرقانونی حتی بدون کالا جرم است
برخی ملی کردن نفت را انزوا معنا می‌کنند/ روی هیچ مشتری راهبردی در زمان تحریم، جز خود آمریکا نمی‌توان حساب باز کرد
بهره‌مندی ۹۲ هزار و پانصد زندانی از بخشنامه عفو رهبری
راست افراطی در استرالیا و نیوزیلند
بیشتر
کد خبر: 86636 | تاریخ : ۱۳۹۷/۱۰/۱۷ - 11:21
روایت‌های ایدئولوژیک با گذشت زمان تَرک برمی‌دارند
صادق زیباکلام :

روایت‌های ایدئولوژیک با گذشت زمان تَرک برمی‌دارند

زیباکلام معتقد است که روایت‌های ایدئولوژیک همواره مورد چالش واقع می‌شوند، زیرا بنا بر ضرورت یک روایت سیاه و سفید هستند، حاوی یک ضرورت حق و باطل هستند و در ذیل آن پدیده‌ها در دو پارادایم حق و باطل و نور و ظلمت قرار می‌گیرند و این نگاه شوربختانه در بسیاری از دستگاه‌ها و رویکردهای سیاسی ما نسبت به مسائل مختلف دخیل است.

آرمان- به گزارش آرمان به نقل از ایلنا، مفهومی به نام Deconstruction یا واسازی توسط ژاک دریدا فیلسوف فرانسوی، به معنای تمایل عمومی در به چالش کشیدن خوانش رسمی از مسائل مطرح شد که بر مبنای آن، با گذشت زمان در بنیان‌های عقیدتی و نظری مردم، نسبت به خوانش‌های مرسوم گذشته نوعی رویگردانی یا دست‌کم تشکیک، دیده می‌شود. بر همین اساس در زمان‌های متفاوت، نگاه مردم یک سرزمین، به یک پدیده واحد یکسان نخواهد بود. چالش گالیله با کلیسا و یا ستیز مارتین لوتر با روحانیون سنتی نمونه‌هایی از این «واسازی» بودند. پس از جنگ جهانی دوم، مردم برای نخستین بار صدای امپراتور هیروهیتو را از رادیو شنیدند و باور یک هزاره‌ای مبنی بر «خدا بودن» امپراتور سرزمین آفتاب تابان فروریخت. در ایران نیز با الگوی غلیظ لطیفه‌محور، چند سالی‌ست که مسائل مختلف به چالش کشیده می‌شود. پدیده «واسازی» در تمامی کشورهای مختلف به انحاء گوناگون بروز می‌یابد اما با «صادق زیباکلام» استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران در رابطه با بروز این پدیده در ایران گفت‌وگو کرده‌ایم.

چه اتفاقی افتاده که هر سال سوژه‌هایی برای به چالش کشیدن روایت‌ها و قرائت‌های رسمی از مسائل مختلف در کشور ایجاد می‌شود؟

علت این پدیده بسیار ساده است. در کشور ما، رویکردهای ایدئولوژیکی بر همه چیز غلبه دارند. در فضای سیاسی کشور ما بسیاری از نهادها و چهره‌های سیاسی، نسبت به مسائل مختلف دیدگاه‌های خاص ایدئولوژیکی خود را نسبت به مسائل تعمیم می‌دهند و به همین جهت، خوانش رسمی از پدیده‌ها، اتفاقات و مسائل شکل می‌گیرد و تمام جنبه‌های اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی زندگی ما را دربرمی‌گیرد. برخی از این روایت‌ها درست هستند و مردم هم کاری با این روایات ندارند اما نکته اینجاست که همه این روایات و خوانش‌ها صحیح نیستند! به همین دلیل، همیشه بخشی از این پدیده‌ها به‌طور کامل تشریح نمی‌شود و سپس به همین جهت با روحیه عمومی همخوانی نخواهد داشت و مردم نیز آن را به چالش می‌کشند.

مثال‌هایی برای ملموس‌تر شدن این گزاره، وجود دارد؟ آیا تمامی خوانش‌های رسمی از مسائل در سراسر جهان، به مرور زمان با چالش مواجه خواهد شد؟

ببینید یکی از این قرائت‌های رسمی، قرائت از جنگ است که همواره یک رویکرد یکسویه نسبت به این پدیده در کشورهای درگیر وجود دارد. و یک مسئله‌ای را عنوان می‌کنند و ما در کشاکش‌های پس از آن متوجه می‌شویم که گذشته، آن‌گونه که ما فکر می‌کردیم، نبود.

روایت‌های ایدئولوژیک همواره مورد چالش واقع می‌شوند، زیرا بنا بر ضرورت روایت‌های سیاه و سفید هستند، حاوی یک ضرورت حق و باطل هستند و در ذیل آن پدیده‌ها در دو پارادایم حق و باطل و نور و ظلمت قرار می‌گیرند و این نگاه شوربختانه در بسیاری از دستگاه‌ها و رویکردهای سیاسی ما نسبت به مسائل مختلف دخیل است. البته که این طرز نگاه، به‌هیچ وجه واقع‌بینانه نیست و به مرور زمان واقعیت‌ها آشکارتر خواهند و پرده‌ها از مقابل واقعیت برمی‌افتند. این مسئله باعث می‌شود که بسیاری از تفکرات رسمی جاری در کشور، به چالش کشیده شود؛ مردم، روشنفکران، نخبگان، دانشگاهیان و حوزویان هم می‌توانند چیزی غیر از این روایات را عرضه کنند. بالاخره حاکمیت روایت خودش را از جنبش مشروطه، ملی شدن صنعت نفت، قیام 15 خرداد، جنگ تحمیلی و مسائل دیگر دارد و این روایت‌ها بخش‌های درست و غلط را با هم دارد و بالاخره ممکن است تاکید بر روی یک خوانش یکسویه، بعدتر باعث ایجاد فشارهای اجتماعی شود. روایت‌های ایدئولوژیک، چون کامل نیستند و با اشکالاتی همراه هستند، با مرور زمان به مشکل می‌خورند. اینکه می‌بینیم قرائت‌های دیگری در رقابت با قرائت‌های رسمی به وجود می‌آید به دلیل ناقص بودن خوانش‌های رسمی از مسائل است.

یعنی مابه‌ازای خارجی در چنین چالش‌های وجود ندارد؟

شما این وضعیت را در هند، چین، ژاپن، انگلستان، فرانسه و کشورهای اسکاندیناوی نمی‌بینید. زیرا در این کشورها، علاوه بر عدم تاکید از سوی دولت‌ها برای تبلیغ قرائت رسمی از مسائل، رسانه‌های آزاد و مستقل نیز وجود دارند که رویکردهای مورد نظر خودشان را در امور رسانه‌ای به پیش می‌برند.

اولین و ساده‌ترین نوع به چالش کشیدن روایت‌های پیشین، در فرآیند انتخابات است که همان رویکرد «نفی پیشینیان» است. آیا بروز وجه رادیکال این رویکرد، باعث از دست رفتن سرمایه‌های اجتماعی نمی‌شود؟

چرا در انتخابات این اتفاق می‌افتد؟ زیرا در انتخابات یک فضای آزاد به وجود می‌آید و دولت‌ها مجبورند که عقب‌نشینی‌هایی بکنند و بنابر ضرورت مجبورند هزینه‌های ایجاد آزادی‌های سیاسی را به قیمت جلب مشارکت عمومی بپردازند! در این فضای باز هست که که روایت‌های رسمی تَرک برمی‌دارد و نظرات متفاوت‌تری هم بروز می‌یابد. به‌طور مثال، یک روایت رسمی از مسائل هسته‌ای وجود داشت و همه ما فکر می‌کردیم که آقای دکتر جلیلی مذاکرات هسته‌ای را به خوبی به پیش می‌برد ولی زمانی که به فضای باز انتخابات رسیدیم، دیدیم که افرادی مثل آقای ولایتی، سنگین‌ترین چالش‌ها را برای این رویکرد ایجاد کردند و مردم نیز در نقطه مقابل این رویکرد صف‌آرایی کردند. این اتفاقات معمولا در فضای باز سیاسی رخ می‌دهند و هر زمانی که فضا باز باشد (که البته با ایدئولوژی در تضاد است)، مردم از این فرصت استفاده می‌کنند. بگذارید یک مثال دیگر بزنم: اخیرا یک بخشی از یکی از جریانات سیاسی با تولید فیلم‌های به اصطلاح مستندی، سعی در تخریب چهره‌های ملی دارد و مستندهایی علیه آقایان منتظری و هاشمی رفسنجانی و همچنین مهندس بازرگان ساختند و تلاش می‌‌کنند تا وجهه مثبت این افراد را در منظر عمومی مخدوش کنند. این باعث می‌شود که مردم در خوب‌ها و بدهای اعلامی، چه در رابطه با شخصیت‌ها و چه در رابطه با مسائل، تردید کنند. بازهم می‌شود یک مثال دیگر برای تبیین موضوع ذکر کرد. در زلزله‌ای که سال گذشته در کرمانشاه اتفاق افتاد، مردم به‌جای روی آوردن به نهادهای رسمی، به افرادی مانند علی دایی، رخشان بنی‌اعتماد و نرگس کلباسی اعتماد کردند تا کمک‌هایشان را به دست زلزله‌زدگان برسانند. این در حالیست که اگر به سی سال پیش بازگردیم، چنین اتفاقی تقریبا غیرممکن است، که مردم بیایند و تا این میزان به یک استاد دانشگاه که نه حزب دارد و نه تشکیلاتی دارد، اینقدر کمک کنند و نمونه بارز برای اثبات این مدعا، دوران جنگ هست. مردم در آن دوران تمام زندگی‌شان را برای دفاع از میهن و انقلابشان گذاشتند.

آسیب دیدن سرمایه اجتماعی به نفع هیچ‌کس تمام نمی‌شود، پس چرا به جای بسط تعدد روایی، رویکرد حذفی سنگین و غلیظ نسبت به پدیده‌های مختلف، در موج‌های اجتماعی اتخاذ می‌شود؟

ببینید، سرمایه اجتماعی از میان نرفته است بلکه دچار دگردیسی شده ولی پایستگی خود را از دست نداده است. مردم به جای کمیته امداد، هلال احمر و سازمان بهزیستی، به افراد اعتماد می‌کنند! به جای سازمان مدیریت بحران کشور، به علی دایی و رخشان بنی‌اعتماد، اعتماد می‌کنند.

قبل از انقلاب، به علت اعتمادزدایی از نهادهای قانونی برای احقاق حقوق مردم، الگوهایی نظیر «داش آکل» و «قیصر» مطلوبیت عام می‌یابند؛ این رویکرد، باعث تضعیف حاکمیت قانون و نهادهای قانونی نخواهد شد؟ راه بازسازی و نوسازی سرمایه اجتماعی در کشور چیست؟

اتفاقا خیلی از دوستان اصلاح‌طلب هم از من انتقاد کردند که، آقای زیباکلام، راه کمک به مردم باید از نهادهای قانونی بگذرد، نه اینکه افراد بخواهند اقدام خودسرانه کنند و شما نباید جای حکومت را بگیرید بلکه باید یک فرآیند دوسویه در مسیر اعتماد اجتماعی ایجاد کنید و نه اینکه در شرایطی که خود این نهادها با مشکل مواجه هستند، شما هم آب به آسیاب بی‌اعتمادی‌ها بریزید. البته که بخشی از این انتقاد درست است ولی باید نوک پیکان اصلی این انتقاد به سمت مسئولین و نهادها برود که، چه بر سر اعتماد عمومی آوردند. همان اعتماد عمومی که مردم در زمان جنگ، تمام هستی خود را به پای این اعتماد دوسویه ریختند. مشکل از زیباکلام، علی دایی و نرگس کلباسی نیست که مردم به این نهادها اعتماد نمی‌کنند! اتفاقا اینکه اعتماد عمومی از بین نمی‌رود و توسط چهره‌هایی که مردم به آنها اعتماد دارند، مسیر خود را می‌یابد و سلبریتی‌ها دارند بخشی از این خلاء را پر می‌کنند. از قضا، به‌نظر من باید این اعتماد عمومی به سلبریتی‌ها و افراد معتمد عمومی، درسی برای نهادها و مسئولین باشد تا نسبت به نوسازی سرمایه اجتماعی خود اقدام کنند و از خود بپرسند که چرا سلبریتی‌ها می‌توانند سرمایه اجتماعی را به خود جلب کنند و نهادهای مختلف سرمایه اجتماعی پیشین خود را از دست داده‌اند.

ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسالی، پس از تایید مدیر سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشند منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشند منتشر نخواهد شد.