انتخاب تاریخ:   /  /   
ارسال سوژه کانال تلگرام اینستاگرام سالنامه آرمان منتشر شد نخستین کنگره بزرگداشت آیت‌الله هاشمی رفسنجانی آرمان ملی شماره 63 آرمان ملی شماره 62 برلیان نت
کد خبر: ۱۹۰۵۲۷ | تاریخ : ۱۳۹۶/۴/۱۵ - شماره: 3360

تبعات خوش‌خدمتی تاجیکستان علیه ایران

حسن بهشتی‌پور*

خبر بسته شدن یک مرکز فرهنگی مربوط به رایزن فرهنگی ایران در شهر خجند که کارش کمک به چاپ کتاب‌ها و مقالاتی است که ریشه‌های فرهنگی و تاریخی و زبانی مشترک مردم دو کشور ایران و تاجیکستان را معرفی می‌کند، حیرت انگیز و در عین حال تاسف‌آور است. همچنین بستن مرکز بازرگانی ایران در شهر خجند که کار این مرکز هم معرفی امکانات تجارت با ایران و فروش محصولات تاجیکستان در ایران بود، بدون هیچ‌گونه توجیه منطقی و اطلاع‌رسانی برای افکار عمومی دو کشور دوست، بسیارغیر عادی و سوال برانگیز است. ممکن است در ایران کسانی باشند که به دلیل ضعف عملکرد این دو مرکز فرهنگی و اقتصادی از تعطیلی آنها استقبال کنند. اما این موضوع نفس عملکرد غیر دوستانه دولت تاجیکستان در دو سال گذشته را توجیه نمی‌کند. دولت تاجیکستان از دو سال قبل به بهانه واهی شرکت آقای کبیری، رهبر نهضت اسلامی تاجیکستان در کنفرانس وحدت اسلامی در تهران که هر سال تکرار می‌شود و آقای کبیری هم در سال‌های قبل چندین بار به عنوان مهمان در آن شرکت کرده بود، مناسبات خود را با ایران دچار چالش‌های جدی کرده است. این روند هم با بستن مراکز ایرانی در تاجیکستان و حتی تغییر محل سفارت ایران و دفاتر وابسته به آن به بهانه نوسازی و غیره روز به‌روز ابعاد جدیدی پیدا می‌کند. دولت تاجیکستان مانند هر کشور مستقل دیگر حق دارد تصمیم بگیرد با چه کشوری در چه سطحی و در چه زمینه‌ای رابطه برقرار کند. اما دولت طرف مقابل هم براساس اصل مقابله به مثل می‌تواند از امکاناتی که در اختیار دارد، استفاده کند تا طرف مقابل بداند در مناسبات دوستانه دو طرف باید بهره‌مندی یکطرفه نباشد. در واقع نمی‌شود زمانی دولتی با ادعای دوستی از همه امکانات مالی و معنوی یک کشور دوست و هم‌زبان برای تثبیت موقعیت خود بهره بگیرد، اما در زمان دیگر به دلیل برخورداری از امکانات مالی قابل توجه، با کشوری که قصد دارد دوستی قدیمی را تحت فشار سیاسی و امنیتی قرار دهد، راه مغازله را در پیش بگیرد. آن هم در زمانی که دولت تاجیکستان می‌داند عربستان در واقع به‌دنبال نفوذ بیشتر وهابیت در بین تاجیکان است. آمارهای غیر رسمی و تخمینی حکایت از آن دارد که حداقل سه‌هزار نفر از تاجیکستان امروزه در صف داعشیان در سوریه و عراق می‌جنگند. در واقع توسعه رابطه تاجیکستان با عربستان زمینه‌ساز گسترش اندیشه‌های تکفیری در این کشور است که امنیت ملی آن را به خطر انداخته است. موضوع بر سر آن است که توسعه مناسبات بین دو کشور مسلمان، نباید بهانه‌ای برای وارد آوردن فشار بر کشور ثالث باشد. آن هم کشوری که اگر کمک‌هایش برای استقرار صلح در تاجیکستان نبود، امروز معلوم نبود سرنوشت آقای رحمان و یارانش که از سال 1992 تا کنون قدرت را در این کشور قبضه کرده‌اند، به کجا می‌انجامید. حتما آقای رحمان که امروز بعد از سال‌ها مناسبات خود را با ازبکستان ترمیم کرده است، به خوبی به‌یاد دارد در جریان اختلاف‌های تاجیکستان و ازبکستان بر سر تقسیم آب رودخانه‌هایی که سرچشمه آنها در تاجیکستان است، این ایران بود که با همه امکانات خود از تاجیکستان حمایت کرد و بهای این حمایت را هم در مناسبات خود با ازبکستان پرداخت. آقای رحمان اما این نکته را نمی‌داند که وارد شدن در بازی بزرگان، ملزوماتی طلب می‌کند که تاجیکستان فاقد آن امکانات است. بنابراین اگر چنین تصور شود که می‌توان از گاوه شیرده عربستان بدون مسمومیت‌های سیاسی- عقیدتی ناشی از وهابی‌گری، بهره‌برداری کرد و به فکر روزی نبود که بالاخره اختلاف‌های مقطعی تهران و ریاض به پایان می‌رسد، تصوری باطل و ناشی از تشخیص ندادن منافع ملی در بلندمدت و اسیر بازی‌های سیاسی روزمره برای کسب منافع کوتاه‌مدت شدن، است. به نظر می‌رسد دولت ایران نباید از این اقدام‌ها به سادگی عبور کند و بیش از هر زمان دیگر ضرورت ایجاب می‌کند ایران از همه امکانات خود استفاد کند تا طرف تاجیک متوجه شود نمی‌توان دوستان قدیمی را بدون پرداخت هزینه نادیده گرفت. اقدام‌های موثر و کوتاه‌مدت می‌تواند هشدار‌دهنده برای تغییر رفتار غیر دوستانه تاجیکستان باشد؛ «ما ز یاران چشم یاری داشتیم؛ خود غلط بود آنچه می‌پنداشتیم».

* تحلیلگر مسائل آسیای میانه و قفقاز

ارسال دیدگاه شما

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیر سیستم منتشر خواهند شد
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهند شد
  • پیام هایی که به غیر از زبان پارسی باشد منتشر نخواهند شد