کد خبر : 244357 تاریخ : ۱۳۹۷ دوشنبه ۱۷ دي - 00:00
استعفای وزیر بهداشت تهدیدی برای دولت بود

غلامرضا ظریفیان

در گفت‌وگو با «آرمان»:

استعفای وزیر بهداشت تهدیدی برای دولت بود

قاضی زاده هاشمی به‌خاطر اجرایی نشدن طرحش کناره‌گیری کرد

آرمان- راضیه فراهانی: رئیس جمهور با قدردانی از خدمات خالصانه و تلاش‌های صادقانه وزیر بهداشت طی دولت‌های یازدهم و دوازدهم؛ به‌ویژه در اجرا و پیشبرد طرح تحول سلامت، استعفای وی را پذیرفت و سرپرست جدیدی را برای این وزارتخانه منصوب کرد. طی روزهای گذشته خبر استعفای وزیر با انتقاداتی از سوی کارشناسان سیاسی و اجتماعی همراه شد. برای بررسی این موضوع «آرمان» با غلامرضا ظریفیان، معاون وزیر علوم در دولت اصلاحات گفت‌وگو کرده که می‌خوانید.

با توجه به شرایط کنونی جامعه ایران استعفای مسئولان را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

استعفا در عالم سیاست بر چند اساس اتفاق می‌افتد، اما در ایران این موضوعات با تفاوت‌هایی همراه بوده است. گاهی اوقات فردی تمایل به استعفا ندارد اما به او تاکید می‌شود که استعفا دهد. یعنی استعفاهای سفارشی وجود دارد. در شکل متعارف و صحیح اینگونه است که اگر مدیری برنامه مشخصی را برای دوره مدیریت خود در نظر داشته باشد، متناسب با آن برنامه باید سازمان خود را مدیریت کند، هرچند آن برنامه باید در چارچوب برنامه‌های کلان کشور باشد. در کشور ما، دو نوع مدیر وجود دارد. اول، مدیرانی که امید دارند که وضعیت به شکل متعارف در حال گذر باشد. دوم، مدیرانی که خود را موظف می‌دانند که دو تا سه هدف مشخص را در سازمانشان پیگیری کنند و اهداف خود را از گذشته مورد بررسی قرار دهند که این مدیر در سطح وزیر، کشور را یک گام به جلو حرکت می‌دهد. بنابراین برخی از مدیران به وضعیت متعارف راضی هستند و به راحتی از موقعیت خود دست نمی‌کشند مگر آنکه اصرار و فشار اجتماعی یا بازخواست‌های مجلس موجب جابه‌جایی و برکناری آن مدیر شود. برخی از مدیران هم با توجه به برنامه‌ای که در دست دارند حرکت می‌کنند و هویت خود را در گرو تحقق برنامه‌‌هایشان دانسته و در صورت عدم تحقق آن برنامه‌ها احساس مفید نبودن به آنها دست می‌دهد و یا انگیزه کافی برای مدیریت سازمان خود را ندارند. بنابراین باید مشخص شود هنگامی که صحبت از استعفای مدیر یا مسئولی به میان می‌آید با کدام پدیده رو‌به‌رو هستیم. اگر مدیری با برنامه‌های روتین جابه‌جا شود این موضوع هیچ نوع تاثیر منفی در هیچ دوره‌ای نخواهد داشت و در نهایت مدیری با برنامه مشخص جایگزین او شده و این موضوع قطعا به نفع کشور خواهد بود.

علت استعفای وزیر بهداشت چه بود؟

آقای هاشمی با پروژه‌ای به نام «طرح سلامت» وارد میدان شد. با توجه به اینکه مساله سلامت برای تمام آحاد کشور و ملت ارتباط مهم تلقی می‌شود، بنابراین یکی از اساسی‌ترین پروژه‌های ایران است. در مورد چگونگی اجرای این پروژه اختلاف نظر وجود دارد. برخی از صاحب‌نظران مطرح کرده‌اند که اگر این پروژه تکیه‌گاهش در بخش بیمه بود، این بخش می‌توانست آن را تقویت کند، همانگونه که در بسیاری از کشورهای دنیا، بیمه محور سلامت جامعه قرار گرفته، این موضوع در کشور ما هم می‌توانست محقق شود. انتقادات جدی به اجرای این طرح به‌وجود آمد. هر چند طی یک تا دو سال اول، اجرای خوبی داشته باشد اما به جهت عدم طراحی مناسب این طرح نهایتا قابل تداوم نبود و مشکلات جدی را برای کشور و بودجه کشوری ایجاد می‌کرد.

عملکرد آقای هاشمی را در دولت آقای روحانی طی دو دولت گذشته چگونه ارزیابی می‌کنید؟

آقای هاشمی علاوه بر شخصیتی که طی پنج سال گذشته جامعه با آن رو‌به‌رو شد، یک مدیر پای کار، فعال و ایستاده بود. شجاعت‌هایی که در بیان داشت جزو کاراکترهایش بود. هاشمی خود را متولی پروژه می‌دانست و مهم‌ترین پروژه‌اش همین طرح سلامت بود. خارج از نقد و گفت‌وگوهایی که وجود دارد طبیعتا وقتی احساس کرد که این پروژه به نتیجه نمی‌رسد بهترین کار را کنار کشیدن از مدیریت وزارتخانه دانست و همین اقدام را انجام داد. چنین وضعیتی را در وزرای دولت‌های گذشته هم شاهد بودیم به طور مثال آقای دکتر معین وزیر دولت اول و دوم اصلاحات تمام همت خود را در دوره اول معطوف به این مهم کرد که وزارت علوم از ساختار سنتی خود خارج شود و به یک ساختار جدید، سبک و در عین حال موثر تبدیل شود، هنگامی که او به‌‌رغم تایید دولت و مجلس با موافقت شورای نگهبان رو‌به‌رو نشد دست به استعفا زد و علت استعفایش را این گونه بیان کرد که «من نمی‌خواهم تنها وزیر امضاکننده کارتابل‌ها باشم». با توجه به این موضوع می‌توان گفت که آقای هاشمی هم یک پروژه مهم داشت و در هنگام مواجه شدن با موانع استعفا کرد.

استعفای وزیر بهداشت در شرایط کنونی برای دولت فرصت یا تهدید تلقی می‌شود؟

این استعفا بستگی به نوع نگاه به این طرح دارد، برخی معتقدند که اساس این طرح به دلایلی موفق نبوده و رفتن ایشان یک فرصت است و برخی هم معتقدند که به جهت ویژگی‌های شخصیت و نوع مدیریت ایستاده و شجاعت او، کنار کشیدن وزیر بهداشت در شرایط کنونی تهدید محسوب شده و به دولت آسیب می‌زند. بنابراین اگر از منظر هاشمی نگاه کنیم طبیعتا معتقد است که رسالتش عقیم می‌مانده و باید کنار می‌رفته و طبیعتا رفتن خود را در این شرایط فرصت می‌داند برای آنکه فرد دیگری بیاید و مسیر دیگری را طی کند. از دیدگاه منتقدان رفتن او یک فرصت است برای آنکه یک سیاست غلط باید مسیر دیگری را طی کند و از دیدگاه برخی که معتقد بودند که این اقدام تاثیرگذار بوده طبیعتا این رفتن تهدید حساب می‌شود و پیامدهای مثبتی برای دولت نخواهد داشت.

با توجه به سخنان شما، آقای هاشمی به جهت شکست «طرح سلامت» دست به استعفا زد. اما این موضوع دلیل قانع‌کننده‌ای برای استعفای یک مسئول نیست. چرا که آقای ظریف با توجه به اینکه در برخی از پروژه‌ها با شکست رو‌به‌رو شد اما همچنان پای کار دولت مانده است.

کاراکتر، میزان تحمل و نوع ظرفیت افراد با یکدیگر متفاوت است. آقای ظریف ماموریت خود را تنها در برجام قرار نداد، چرا که برجام یکی از پروژه‌های وزارت خارجه بود و پروژه‌های دیگری را هم در دست کار داشتند. آقای هاشمی اما ظاهرا تمام همتش را مصروف همین یک طرح کرد که به هر دلیلی موفق نبود و یا موفق نشد. هنگامی که فردی نمی‌خواهد یک مدیر روتین و دیوانسالار باشد که به امور جاری بپردازد، طبیعتا تصمیم می‌گیرد که میدان را برای افراد دیگر آماده کند. به هر حال تجربه نشان داده که در عین حال افراد موثر در نظام دیوانسالاری کشور به دلیل نوع ساختاری که در نظام دیوانسالاری دولت وجود دارد، بود و نبودشان تاثیر عمیقی در این روند نمی‌گذارد و این ساختار به جهت ضعف‌ها و اشکالاتی که دارد، رفت و آمد افراد نقش تعیین‌کننده در کارآیی نخواهد داشت.